Voor sommige belastingplichtigen komt het geld onverwacht. Zij realiseerden zich jarenlang niet dat de Belastingdienst meer belasting hief dan zij werkelijk aan rendement verdienden. Pas toen de hersteloperatie begon, vulden zij het formulier Opgaaf werkelijk rendement in.
Sommigen kregen enkele duizenden euro’s terug. Het bedrag gaat op een spaarrekening, wordt gebruikt voor een grote uitgave of opnieuw belegd. Dat levert soms een wrange glimlach op: over het teruggestorte geld kan later opnieuw belasting verschuldigd zijn, maar dan volgens een berekening die beter moet aansluiten bij het echte rendement.
Anderen spreken liever niet van een meevaller. Zij zien de betaling als geld dat nooit geïnd had mogen worden. Vooral eigenaren van een tweede woning konden soms aantonen dat hun werkelijke rendement lager lag dan het bedrag waarmee de fiscus had gerekend. Voor hen voelt de terugbetaling vooral als herstel van een fout.
Belasting werd berekend met fictieve rendementen
In box 3 heft Nederland belasting over inkomsten uit vermogen. Daaronder vallen onder meer spaargeld, aandelen, obligaties, cryptovaluta en tweede woningen. Jarenlang berekende de Belastingdienst die belasting met vaste, fictieve rendementspercentages.
Dat pakte vooral ongunstig uit voor mensen die weinig rendement maakten of verlies leden. Zij konden belasting moeten betalen over inkomsten die zij nooit hadden ontvangen. Beleggers met dalende koersen werden bijvoorbeeld toch aangeslagen alsof zij winst hadden gemaakt.
De Hoge Raad oordeelde dat deze aanpak in bepaalde gevallen in strijd was met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Wanneer het werkelijke rendement lager is dan het fictieve rendement, moet de Belastingdienst uitgaan van het gunstigste bedrag.
Bij de berekening van het werkelijke rendement tellen niet alleen rente, huur en dividend mee. Ook waardestijgingen en waardedalingen van aandelen, cryptovaluta en onroerend goed kunnen meetellen. Een verlies op beleggingen kan daardoor leiden tot een lagere aanslag of terugbetaling.
Vooral belastingjaar 2022 kan geld opleveren
De Belastingdienst verwerkt de formulieren per belastingjaar. De oudste jaren kwamen eerst aan de beurt. Inmiddels behandelt de fiscus ook opgaven over 2021, 2022 en 2023.
Vooral 2022 kan voor beleggers belangrijk zijn. Financiële markten daalden dat jaar sterk, terwijl de Belastingdienst voor beleggingen rekende met een fictief rendement van 5,53 procent. Wie in werkelijkheid verlies leed of veel minder rendement behaalde, kan recht hebben op een flinke teruggaaf.
Voor 2022 golden deze percentages:
| Soort vermogen | Fictief rendement in 2022 |
|---|---|
| Bank- en spaartegoeden | 0,00 procent |
| Beleggingen en andere bezittingen | 5,53 procent |
| Schulden | 2,28 procent |
Over het berekende box 3-inkomen gold in 2022 een belastingtarief van 31 procent.
Mensen met alleen spaargeld hebben minder vaak voordeel van de tegenbewijsregeling. De fictieve spaarrente lag in verschillende jaren al laag. Toch blijft het verstandig de ontvangen rente te vergelijken met het bedrag op de belastingaanslag.
Honderdduizenden formulieren wachten op verwerking
Volgens de beschikbare cijfers had de Belastingdienst tot 8 juni ruim 804.000 formulieren Opgaaf werkelijk rendement ontvangen. Daarvan waren er ongeveer 34.500 volledig afgehandeld. De overige belastingplichtigen wachten nog op een beschikking of aangepaste aanslag.
De hersteloperatie is veel groter dan deze eerste aantallen doen vermoeden. Uiteindelijk kunnen miljoenen formulieren binnenkomen. Daardoor kan de verwerking jaren duren. Wie voor meerdere jaren een formulier heeft ingevuld, krijgt niet automatisch alles tegelijk afgehandeld. De Belastingdienst beoordeelt ieder belastingjaar afzonderlijk.
De uitkomst verschijnt in Mijn Belastingdienst, in de Berichtenbox van MijnOverheid of per post. Bij een bestaande definitieve aanslag ontvangt de belastingplichtige meestal een verminderingsbeschikking.
Niet-bezwaarmakers over oude jaren krijgen niets terug
Het rechtsherstel geldt niet voor iedereen. Vooral belastingplichtigen die geld terugverwachtten over de jaren 2017 tot en met 2020 blijven teleurgesteld achter.
De Hoge Raad bepaalde dat mensen die niet of te laat bezwaar maakten tegen hun box 3-aanslag over deze jaren geen recht hebben op herstel. Dat betekent dat veel verzoeken worden afgewezen, ook wanneer achteraf duidelijk is dat de belasting hoger was dan het werkelijke rendement.
Voor gedupeerden voelt dat moeilijk uit te leggen. Twee mensen met hetzelfde vermogen en hetzelfde rendement kunnen verschillend worden behandeld, alleen omdat de een destijds bezwaar maakte en de ander niet.
De belangrijkste regels zijn:
- Voor 2021 tot en met 2024 mag het werkelijke rendement in beginsel worden doorgegeven.
- Voor 2017 tot en met 2020 gelden aanvullende voorwaarden.
- Wie over die jaren niet tijdig bezwaar maakte, krijgt meestal geen herstel.
- Voor ieder belastingjaar is een apart formulier nodig.
- Vanaf belastingjaar 2025 wordt het werkelijke rendement direct in de aangifte opgegeven.
Nederlanders in Thailand moeten hun positie controleren
Ook Nederlanders die in Thailand wonen, kunnen met het box 3-herstel te maken krijgen. Dat geldt bijvoorbeeld voor mensen die in het betreffende jaar nog in Nederland woonden, gedurende het jaar emigreerden of Nederlands onroerend goed aanhielden.
Wie het hele jaar fiscaal buiten Nederland woont, betaalt doorgaans niet in Nederland over zijn volledige vermogen. Nederlandse bank- en beleggingsrekeningen vallen voor een buitenlands belastingplichtige meestal niet in box 3. Nederlands onroerend goed, zoals een verhuurde woning of vakantiewoning, kan wel belast blijven.
Spaargeld op een Nederlandse of Thaise rekening wordt voor iemand die fiscaal in Thailand woont dus niet automatisch door Nederland belast. De emigratiedatum, fiscale woonplaats en het soort vermogen bepalen de uitkomst.
Herstel brengt geld terug, maar geen einde aan discussie
De terugbetalingen geven veel gedupeerden eindelijk duidelijkheid. Tegelijk zorgen de lange verwerkingstijden en het onderscheid tussen bezwaarmakers en niet-bezwaarmakers voor frustratie. Wie over 2021 of latere jaren minder rendement behaalde dan de Belastingdienst berekende, doet er goed aan de cijfers zorgvuldig te controleren. Het verschil kan oplopen tot duizenden euro’s.
Bronnen: Belastingdienst, Hoge Raad, Rijksoverheid
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Belasting Nederland23 juli 2026Belastingdienst betaalt gedupeerden duizenden euro’s aan box 3-belasting terug
Kort nieuws23 juli 2026Thailand nieuwsoverzicht donderdag 23 juli 2026
Huizen kijken23 juli 2026Huizen kijken in Thailand (6)
Reisadvies22 juli 2026Oranje reisadvies raakt duizenden Aziëreizigers via Dubai en Doha