Begrijpen wij westerlingen Thailand ooit echt?
Je kunt Thailand grondig leren kennen, maar het waarschijnlijk nooit van binnenuit voelen zoals een Thai dat doet. Dat klinkt somber, maar het is geen reden tot moedeloosheid. Juist het verschil tussen kennen en aanvoelen is waar de meeste misverstanden ontstaan.
Het grootste risico zit namelijk niet in wat je niet begrijpt. Het zit in de overtuiging dat je het wel begrijpt. Wie na een paar jaar denkt het wel doorzien te hebben, staat vaak het verst van echt begrip af.
De kern in het kort
Een paar harde punten vooraf, voordat we de diepte ingaan:
- Ongeveer 92 tot 93 procent van de Thai is theravada-boeddhist. Het officiële cijfer van de Thaise overheid komt uit op 93,5 procent boeddhisten, 5,4 procent moslims en 1,1 procent christenen.
- Armoede is sterk gedaald, maar de ongelijkheid is extreem: de tien procent rijkste Thai bezit zo’n 75 procent van het vermogen.
- De grootste barrière is niet de taal of het geloof, maar de neiging om Thais gedrag met een westerse bril te lezen.
- Begrip is mogelijk op het niveau van respectvol samenleven en oprechte vriendschap. Volledig insiderschap is dat vrijwel zeker niet.
Een ander wereldbeeld, geen achterstand
Het is verleidelijk om de verschillen te zien als een kloof die je met genoeg moeite kunt dichten. Maar veel verschillen zijn geen kloof, ze zijn een ander uitgangspunt. En daar begint het misverstand vaak al.
Neem het boeddhisme. Het theravada-boeddhisme wordt door verreweg de meeste Thai aangehangen en kent twee officiële stromingen: de door het koningshuis gesteunde Dhammayuttika Nikaya en de grotere Maha Nikaya. Voor de gemiddelde Thai betekent dit niet dat hij dagelijks over verlichting nadenkt, net zo min als een doorsnee Nederlander dagelijks de Bijbel openslaat. Maar het levert wel een grondtoon. Het idee van karma, van verdienste verzamelen (tham bun), van aanvaarding van wat is. Waar veel westerlingen zijn opgevoed met het idee dat je problemen aanpakt en uitspreekt, zit in de Thaise grondtoon vaker de gedachte dat sommige dingen nu eenmaal zijn zoals ze zijn. Dat is geen onverschilligheid, hoewel het zo kan overkomen.
Geesten naast de Boeddha
Daarbovenop ligt een laag die voor veel buitenstaanders verwarrend is: het animisme. Het geestenhuisje (san phra phum) voor vrijwel elk huis en bedrijf, de amuletten, het geloof in geesten (phi). Het is geen folklore die naast het boeddhisme bestaat; het is ermee vervlochten.
Een Thai kan zonder enige innerlijke tegenspraak een tempel bezoeken en tegelijk de geesten van de plek gunstig stemmen. Voor wie is opgevoed met de gedachte dat een geloof intern logisch en exclusief moet zijn, voelt dat tegenstrijdig. Voor de Thai is het dat niet. Wie dit als bijgeloof wegzet, mist iets wezenlijks over hoe hier naar de wereld gekeken wordt.
De taal als gesloten deur
Hier zit een eerlijk obstakel dat je niet moet wegpoetsen. Het Thais is een toontaal met vijf tonen, geschreven in een eigen alfabet zonder spaties tussen de woorden. Eén lettergreep kan, afhankelijk van de toonhoogte, vijf totaal verschillende dingen betekenen. Daar komt een systeem van voornaamwoorden en beleefdheidsvormen bij dat de sociale rangorde meteen zichtbaar maakt: hoe je iemand aanspreekt, hangt af van leeftijd en status.
En dan zijn er de woorden die gewoonweg niet vertaalbaar zijn. Veel daarvan draaien om jai, het hart. Begrip van Thailand loopt voor een flink deel via die woorden, en zonder enige taalkennis blijft die deur grotendeels dicht. Je hoeft geen vloeiend Thais te spreken om respectvol te leven, maar wie nul moeite doet, sluit zichzelf buiten van een laag die er echt toe doet.
Gezichtsbehoud en harmonie
Dit is waar de meeste botsingen ontstaan. Het bewaren van het gezicht, in het Thais raksa naa, is geen ijdelheid. Het is het smeermiddel dat sociale relaties heel houdt. Iemand publiekelijk corrigeren, je stem verheffen, een fout hardop benoemen: het kost de ander zijn gezicht, en daarmee kost het jou de relatie. Harmonie gaat hier vaak voor op directheid en zelfs voor de waarheid van het moment.
Daar hoort het begrip kreng jai bij. Het wordt vaak vertaald als ontzag-hart of eerbiedig hart en omschreven als consideratie, maar dat is te simpel, want het is ook een gevoel: bewust zijn van de gevoelens van anderen en beleefdheid, respect en consideratie tonen. Het hangt direct samen met het niet willen laten verliezen van gezicht. Kreng jai tonen is een manier om de ander te helpen zijn gezicht te bewaren.
In de praktijk betekent dit dat een Thai een uitnodiging kan afslaan die hij eigenlijk graag aanneemt, alleen om niet tot last te zijn. Of dat iemand glimlachend instemt terwijl hij het oneens is, om de vrede te bewaren. De respectkant van kreng jai wordt sterker zichtbaar tegenover ouderen en mensen met gezag: leerlingen stellen de kennis van hun leraar niet ter discussie, uit angst hem te beledigen en gezichtsverlies te lijden. Ook journalisten houden zich vaak in tegenover gezagsdragers. Er zit een mooie kant aan, een beleefde en attente samenleving, en een schaduwkant: belangrijke problemen worden soms niet benoemd.
De glimlach is niet altijd blijdschap
Thailand heet het land van de glimlach, maar dat is bijna een valstrik. De glimlach kan blijdschap betekenen, maar net zo goed verlegenheid, verontschuldiging, ongemak, of het verbergen van boosheid en verdriet. Een glimlach bij slecht nieuws is geen wreedheid; het is vaak een manier om de spanning voor jullie allebei dragelijk te houden.
Wie de glimlach standaard als instemming of vrolijkheid leest, leest verkeerd. Dit is misschien wel het verschil dat westerlingen het hardnekkigst verkeerd inschatten.
Hiërarchie en status
De Thaise samenleving is verticaal geordend op een manier die voor veel Nederlanders, met hun voorkeur voor gelijkheid en het rechtstreekse woord, wennen is. Leeftijd, geld en positie bepalen je plek, en die plek bepaalt hoe je spreekt, buigt en je gedraagt. Zelfs in de taal zit het ingebakken, met aanspreekvormen die letterlijk oudere broer of jongere zus betekenen.
Relaties draaien vaak om een patroon van zorg en wederdienst tussen hoger en lager geplaatsten. Dit is geen onrechtvaardigheid die toevallig blijft bestaan; het is een ordening die als vanzelfsprekend en zelfs geruststellend wordt ervaren.
Armoede en de afstand die geld schept
Er is nog een verschil dat in gemengde relaties vaak onuitgesproken blijft: geld. Volgens de Wereldbank daalde de armoede in 2024 naar 8,2 procent, gemeten aan de hogere midden-inkomensgrens van 6,85 dollar per dag, mede dankzij sterkere groei en steunprogramma’s. Maar de welvaart is sterk geconcentreerd, met tien procent van de bevolking die ongeveer 75 procent van het vermogen bezit. Dat plaatst Thailand bij de ongelijkste landen ter wereld. Het platteland in de Isaan staat ver af van Bangkok.
Voor de gemiddelde westerse gepensioneerde betekent dit een welvaartsverschil dat je niet kunt wegdenken uit je relaties hier. Het kleurt verwachtingen, verplichtingen tegenover de familie en hoe mensen naar je kijken. Wie denkt dat geld toegang tot begrip koopt, vergist zich. Soms koop je juist een muur van beleefdheid waarachter je nooit komt.
Kun je het dan echt begrijpen?
Eerlijk antwoord: ja en nee, en het onderscheid is belangrijk.
Nee, in de zin dat je waarschijnlijk nooit volledig van binnenuit zult voelen wat een Thai voelt. Je bent er niet in opgegroeid, je hebt de codes niet met de paplepel binnengekregen, je leest de fijnste signalen altijd net iets te traag. Dat is geen falen, het is gewoon zo. Ja, in de zin dat oprecht, respectvol begrip wel degelijk bereikbaar is. Genoeg om goede relaties op te bouwen, om niet voortdurend op tenen te trappen, om de schoonheid van deze cultuur te zien in plaats van alleen de verschillen. Dat vraagt drie dingen: nederigheid, geduld en de bereidheid je eigen vanzelfsprekendheden los te laten.
Veelgemaakte fouten
De val waar bijna iedereen een keer in trapt, is de glimlach of het knikken lezen als instemming, terwijl het beleefdheid of ongemak is. Even hardnekkig is het opvatten van mai pen rai (laat maar, het geeft niet) als onverschilligheid, terwijl het vaak een manier is om spanning te ontladen. En indirecte communicatie als oneerlijkheid bestempelen, terwijl het juist bedoeld is om jou en de ander te beschermen. Wie deze drie herkent, voorkomt de meeste wrijving.
Praktische tips
Leer stilte en wat er niet gezegd wordt net zo serieus te nemen als woorden. Doe moeite voor wat basis-Thai, al was het maar de beleefdheidsvormen; het opent deuren die geld nooit opent. Vermijd directe confrontatie en zoek naar een uitweg die niemand gezichtsverlies laat lijden. Observeer langer dan je gewend bent voordat je oordeelt. En aanvaard dat je hier altijd een gewaardeerde gast blijft, geen ingezetene van binnenuit. Juist die aanvaarding maakt je rustiger en, vreemd genoeg, beter begrepen.
Conclusie
Thailand laat zich kennen, maar geeft zich niet helemaal bloot. Dat is geen probleem dat je oplost, het is een gegeven waarmee je leert leven. Wie nederig blijft, observeert en zijn eigen vanzelfsprekendheden durft los te laten, komt verbazend ver. Het mooiste begrip begint met de erkenning dat je het nooit volledig zult vatten.
Bronnen: Thaise overheid (thailand.go.th), U.S. State Department, Wereldbank, Nation Thailand, Thaizer, The Thailand Life
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Vliegtickets1 juni 2026Waarom je buurman in het vliegtuig naar Thailand een heel ander tarief betaalde
Achtergrond1 juni 2026Hoe stevig is de greep van China op Thailand?
Cultuur1 juni 2026Begrijpen wij westerlingen Thailand ooit echt?
Reizen1 juni 2026Bali of Thailand: welke bestemming wint in 2026?
Hoe meer topics ik hier lees, hoe meer ik de indruk krijg dat onze eigenwaarde en cultuur onbelangrijk blijkt.
Wij moeten Thailand begrijpen, wij moeten ons aanpassen aan hun gewoontes. Het enige wat een Thai van ONS begrijpt is dat we steevast veel, heel veel geld bezitten.
Ik lees hier nooit dat ook wij maar mensen zijn, mensen die op latere leeftijd niet ‘zomaar’ onze manier van leven overboord kunnen gooien. Daar wordt weinig begrip voor opgebracht. Ik hoor van mijn echtgenote regelmatig de opmerking: ‘this is the Thai culture‘ … Ik krijg daar soms de kriebels van!
Als je langdurig in een ander land gaat wonen hoef je helemaal niet je opvattingen en gedrag “aan te passen”. Je moet de taal van het nieuwe land leren, en een redelijk verhaal over de geschiedenis en de cultuur. Je hoeft niet je eigen ideeën en gewoontes opzij te zetten en te vervangen door die van je gastland. Je moet je wel houden aan de wetten van het nieuwe land.
Al die twintig jaar dat ik in Thailand woonde gaf ik mijn eigen mening weer, zelfs over het Thaise koningshuis. Ik deed dat zoveel mogelijk privé en op een vriendelijke manier. Dat is mij nooit kwalijk genomen en ik heb niets van mijzelf hoeven in te leveren.
Och Tino, ben je daar nu weer met de opmerking dat we de taal moeten leren. Het begint toch wel te vervelen.
En ja, de Thaise cultuur, daar zeg je me wat. Als ik mijn echtgenote moet geloven dan zeult ze me elke week mee naar de tempel.
Maar goed, ik weet ondertussen maar al te goed dat ik voor haar binnen ons gezin op de 2de plaats kom. Op plaats één staat haar mama, die is heilig. En maar goed dat ik me daaraan heb aangepast want daar krijg je geen speld tussen.
En zoals ik hierboven lees begrijpt mijn vrouw perfect de ’taal van het geld’. Als het daarover gaat dan is ze opeens klaarwakker 😉
KeesB, dit artikel gaat over het goed begrijpen van Thailand. Dan moet je de taal leren. Als je dat niet doet, prima hoor, maar beweeer dan niet dat je Thailand goed kent.
Hopelijk begrijpen ze dan ook, dat de meeste van ons er hard hebben voor moeten werken, maar daar twijfel ik wel eens aan.
Ik moet me hier helemaal bij aansluiten: heel erg vaak is er NUL begrip, noch de wens iets te leren kennen van ONZE gevoelens, attitudes, gewoonten, opvattingen, gedragssituaties. Farang doet het altijd verkeerd, nooit goed, snapt er niets van enz… Ga met twee ( en helemaal met meer) Thais uit, en ze praten onderling de hele tijd Thais, totdat de rekening opgepakt moet worden.
Het heeft me ca 10 jaar gekost, eerdat een Thaise bekende van mij iets begreep van hoe wij “Grermaantjes” tikken. Gelukkig voor haar ( en hem) heeft ze nu erg veel door, en inmiddels de nodige jaren getrouwd met een Duitse Oostenrijker.
Ik heb me deze week nog maar eens kwaad gemaakt.
Wij (mezelf en mijn echtgenote) spreken onderling Engels. Haar zus woont hier naast ons en heeft een intelligente zoon die universitaire studies volgt. Hij spreekt redelijk goed zijn Engels.
Gisteren kwam hij bij me staan en we hadden een aangenaam gesprek over zijn studies. Toen kwam mijn vrouw erbij staan en begon ze onmiddellijk met hem te brabbelen in het Thais. Ik werd gewoon opzij geschoven precies alsof ik niet bestond. Ik heb me omgedraaid en ben weggegaan. Dit is trouwens niet de eerste keer dat dit gebeurt.
Achteraf heb ik haar eens goed de les gespeld. Ik ben dit gedrag redelijk beu. Ik vind dit zelfs onbeschoft. Maar blijkbaar wil ze dit niet begrijpen. Of ligt dit aan mij dit het niet begrijpt 🙁
Als je het mij vraagt: integratie? Ja! Assimilatie? Nee!
Kom je als buitenlander ergens te wonen dan moet je toch elementen van je gastland overnemen. De mensen aldaar in je nieuwe thuisland (of dat nu Thailand of Nederland is) zullen het waarderen. Maar kernwaardes (geloof/levensvisie) geef je natuurlijk niet op tenzij je zelf aan je eigen opvattingen gaat twijfelen. Sommige dingen veranderen je nu eenmaal niet zo makkelijk (meer). Maar hou je 100% vast aan “ik doe hier zoals ik thuis in eigen land deed, ik pas me in helemaal niks aan”, dan maakt dat je dagelijks leven voor jezelf en de mensen om je heen zeer lastig of zelfs zo’n beetje onmogelijk.
Kwestie van geven en nemen.
Wie zegt dat dan beste Rob, de theorie van “ik doe hier zoals ik thuis in eigen land deed, ik pas me in helemaal niks aan” dat maken diverse mensen op dit blog ervan.
Er is meer als Taal met geven en nemen en juist daar begint de Thai wel erg eigenzinnig in te worden.
Het is trouwens bedroevend hoe er hier gedramd wordt door een aantal mensen over de Thaise taal.
Citaat: “Het mooiste begrip begint met de erkenning dat je het nooit volledig zult vatten.”
En zo is het. Elke kennis heeft gebreken, onzekerheden en twijfel. Daarnaast denk ik soms dat een Thai sommige aspecten van de Nederlandse samenleving beter begrijpt dan een Nederlander en andersom ook.
“Be-grijpen” betekent iets vastpakken en vasthouden. In het Thais is het เข้าใจ , khaochai , khao is ‘binnengaan’ en chai betekent in de eerst plaats ‘binnen, innerlijk, kern, centrum’ maar ook ‘hart’. “Begrijpen” in het Thais is dus kennis die naar binnen gaat en die we dus ‘voelen’.
Overigens vind ik dat het belang van de kennis van de taal in het artikel wordt onderschat. Zonder een redelijk kennis van een taal is het onmogelijk een land goed te leren kennen. Dat geldt voor elk land. In Nederland vinden we dat een volstrekt normaal idee maar over Thailand wordt dat een beetje ondergeschoven. Beleefdheidswoordjes zou genoeg zijn. Echt waar?
De halsstarrige houding van veel van de Thai om geen tweede internationale taal te leren of om die te spreken als mensen [buitenlanders] te kennen geven dat ze in het Thais niet verder komen als wat beleefdheidswoordjes zal Thailand vroeg of laat stevig op gaan breken.
Maar ja, wat wil je als men van overheid uit zegt ‘Ze’ gaan, maar Thais leren.
Bob heeft natuurlijk een punt wat ik ten zeerste ondersteun.
Voor de rest is inburgeren in Nederland ook niet veel ouder dan dertig jaar en van een lachwekkend laag niveau.
Had in die jaren ervoor een maatje dat twee keer vijf jaar getrouwd was [tegen betaling] dames kregen zo hun Nederlandse paspoort, geen woord Nederlands behalve wat beleefdheidswoordjes, komt wel.
Zo ‘volstrekt normaal’ in Nederland valt allemaal wel mee.
Hoe vaak ben ik die woorden al niet tegengekomen: dat wij Aziaten nooit zullen begrijpen, hoeveel we het ook proberen. Maar wat moet je dan precies begrijpen? Denk je dat een Thai of een andere Aziaat die in een Nederlands gezin is opgegroeid, er automatisch wel iets van begrijpt?
Mensen zijn hier gewoon anders opgevoed en geven die opvoeding weer door aan hun kinderen. Misschien hebben ze daardoor iets meer grip op de volgende generatie dan wij in het Westen hebben.
Moet je dat allemaal begrijpen? Ik accepteer het voor een groot deel gewoon zoals het is. Ook als ik ruzie heb met mijn vrouw over iets waar zij boos om wordt, omdat Thaise mensen zoiets nooit zouden doen en ik volgens haar iemand heb beledigd. Mijn reactie is dan dat ik dat betreur, maar dat ik nu eenmaal geen Thai ben. Wel houd ik er een volgende keer rekening mee. Geen flauwe grappen meer.
Misschien heb ik echter veel meer begrip dan ik zelf besef, want ik kom tenslotte al meer dan 45 jaar in Azië. Dat is twee derde van mijn leven. In al die tijd neem je ongemerkt toch bepaalde gewoonten en denkwijzen over, zonder dat je zelf doorhebt dat het gebeurt.