In Nederland spoel je door en denk je er nooit meer aan. In Thailand ligt dat anders. Slechts ongeveer 27 procent van al het afvalwater in het land wordt centraal gezuiverd, in Bangkok zo’n 40 procent. De rest verwerkt elk huis zelf, ergens onder de vloer of naast de muur.
Elk huis heeft dan ook een eigen tank of put. Meestal betonnen ringen zonder bodem, soms een kant-en-klare kunststof tank. Bacteriën doen het werk, het vocht zakt de grond in. Weet je hoe dat systeem in elkaar zit, dan voorkom je een hoop stank, verstopping en een dure verrassing achteraf.
Waarom er geen riool onder ligt
Een landelijk rioolstelsel zoals in Nederland heeft Thailand nooit aangelegd. Het meeste afvalwater blijft daardoor op het eigen erf. De Building Control Act uit 1979 (B.E. 2522) verplicht elk huishouden om zijn afvalwater zelf te behandelen. Sinds de Public Health Act van 2003 (B.E. 2546) zijn de lokale overheden verantwoordelijk voor het afvoeren van het slib.
Dat “zelf behandelen” gebeurt op verschillende manieren. In een onderzoek onder dichtbevolkte wijken in Nonthaburi had 69 procent één put, 23 procent twee putten en maar 8 procent een echte fabriekstank. Het simpele systeem met betonnen ringen is dus de norm, niet de uitzondering.
Twee putten en een deksel
Loop langs een bouwmarkt buiten de stad en je ziet ze langs de weg staan: grijze betonnen ringen, opgestapeld als te grote koekjes. Twee of drie van die ringen op elkaar vormen samen één put. Elke ring is ongeveer 80 tot 90 centimeter breed en 40 tot 60 centimeter hoog. Gestapeld kom je zo op zo’n twee meter diep. Drie ringen per put zie je het vaakst.
Het toiletwater loopt via een PVC-buis van 4 inch (ongeveer 10 centimeter) naar de eerste put. Bovenin zit vaak een dunne ontluchtingspijp van anderhalve inch die zo’n drie meter omhoog steekt, zodat rioolgas naar buiten kan. De onderste ring staat niet op beton, maar op een laag grind van een centimeter of tien. Juist die open bodem is het hele punt: daar zakt het vocht weg.
Wat er met je afvalwater gebeurt
Het proces is simpel en gaat vanzelf, zolang je het met rust laat. Stap voor stap:
- Het toiletwater loopt via de buis naar de eerste put of tank, vlak onder of naast het huis.
- Daar scheidt het afval zich. De vaste stof zakt naar de bodem als slib; vet en drijflaag komen bovenop, ertussen blijft vloeistof staan.
- Bacteriën zonder zuurstof (anaeroob) breken de vaste stof en de drijflaag af. Wat overblijft is vooral vocht.
- Het teveel aan vocht loopt via een overloopbuis bovenin door naar de tweede put, de zakput. Heb je een fabriekstank, dan verlaat het gezuiverde water de tank en gaat het alsnog naar zo’n zakput.
- Die tweede put heeft geen bodem en staat op grind. Van daaruit zakt het vocht de grond in.
Klinkt netjes, en dat is het ook, tot je bedenkt waar dat vocht heen gaat. Het verdwijnt niet in een zuiveringsinstallatie, maar gewoon in de bodem onder je tuin. Dat verklaart meteen waarom zo’n put zelden geleegd hoeft te worden, en waarom vervuiling van het grondwater in Thailand een stil probleem is dat niemand ziet.
Het keukenwater is het echte probleem
Hier zit een misverstand dat veel mensen met een Thais huis hebben. Je denkt al gauw dat “de tank” al het afvalwater opvangt. Meestal klopt dat niet. In veel huizen gaat alleen het toiletwater naar de put. Het water uit de keuken en de douche, het grijze water, loopt apart weg naar een eigen zakput, een goot of gewoon de sloot. Een vetvanger bij de gootsteen houdt het keukenvet nog een beetje tegen.
En laat dat grijze water nu juist het vuilst zijn. Volgens Thais onderzoek zorgt het voor bijna 88 procent van de organische belasting: 81 gram per persoon per dag uit de keuken, tegen 14 gram uit het toilet. Precies dat water wordt in de meeste huizen niet gezuiverd. Het toilet krijgt alle aandacht, terwijl je afwaswater ongehinderd de bodem in loopt.
Bacteriën doen het werk, tot jij ze doodt
Het hele systeem draait op levende bacteriën. Geen bacteriën, geen afbraak. Kieper je een fles bleek of een scheut gootsteenontstopper (Draino) door de wc omdat de afvoer traag is, dan dood je precies de beestjes die je nodig hebt. Het gevolg: de put gaat stinken, raakt sneller vol en je kleine probleem is opeens een groot probleem.
Nieuwe of trage tanks kun je juist een zetje geven. Een oude Thaise volksmethode is een klont rottend gehakt, ter grootte van een golfbal, elke twee of drie maanden in de pot. Wat gist werkt ook, en in de bouwmarkt liggen kant-en-klare potjes septic-bacteriën. Gebruik verder milde, biologisch afbreekbare schoonmaakmiddelen. Je maag draait er misschien van om, maar die bacteriën houden je toilet aan de praat.
Als het misgaat
Een paar dingen gaan geregeld fout, en bijna altijd zijn ze te voorkomen:
- Stank in de badkamer. Vaak zit er geen waterslot (een P-bocht) in de grotere afvoeren, want die zijn in Thailand lastig te krijgen. Staat er geen water in de bocht, dan komt rioollucht zo je huis in. Giet af en toe water in afvoeren die je zelden gebruikt.
- Een volle of dichtgeslibde zakput. Bij kleigrond, hoge grondwaterstand of in het regenseizoen zakt het vocht niet weg. Dan komt alles omhoog.
- Een geplette aanvoerbuis. Ligt er beton of bestrating over de pvc-buis, dan kan die na jaren platdrukken. In één gemeld geval slonk een buis van 4 inch tot een gaatje van amper een inch, waarna de vaste stof nergens meer heen kon.
- Vervuild grondwater. De open putten lozen deels ongezuiverd vocht in de bodem, en het grijze water gaat er vaak helemaal ongezuiverd bij.
Legen hoeft zelden
Dit is meteen het prettige nieuws. Een goed werkende tank kan vijftien tot twintig jaar of langer mee zonder dat je hem laat leegzuigen. Moet het toch, dan bel je een zuigwagen, in de volksmond een poepzuiger. Wat dat kost, hangt sterk af van de plek en de hoeveelheid. In de provincie, bij een kleine put, hoorde iemand in Hua Hin 300 tot 400 baht (ongeveer 8 tot 11 euro). In de stad, bij een grotere klus, lopen de bedragen op tot 3000 à 7000 baht (grofweg 80 tot 185 euro). Die cijfers komen van fora en losse advertenties, geen officiële prijslijst, dus zie ze als richting, niet als tarief.
De praktijk is dat Thaise huishoudens hun slib weinig afvoeren. Zo’n 34 procent doet het jaarlijks, 27 procent eens per één tot vijf jaar, en minder dan de helft haalt de put ooit netjes op tijd leeg. Van al het opgezogen slib komt bovendien zo’n 70 procent onbehandeld weer in het milieu terecht. De rekening voor dat gemak betaalt niemand nu, maar hij ligt wel ergens.
Handige maten en getallen op een rij
| Onderdeel | Detail |
|---|---|
| Betonnen ring | 80 tot 90 cm breed, 40 tot 60 cm hoog per ring |
| Diepte put | ongeveer 2 meter, meestal 3 ringen |
| Toiletbuis | 4 inch (circa 10 cm) PVC |
| Ontluchting | dunne buis van 1,5 inch, zo’n 3 meter hoog |
| Grindlaag onder de put | ongeveer 10 cm |
| Legen, klein (provincie) | 300 tot 400 THB (8 tot 11 euro) |
| Legen, groot (stad) | 3.000 tot 7.000 THB (80 tot 185 euro) |
| Levensduur zonder legen | 15 tot 20 jaar of meer |
Wat je zelf kunt doen
Een paar gewoontes schelen je veel gedoe. Gooi geen toiletpapier, doekjes, maandverband, wattenstaafjes of frituurvet door de wc, want dat vergaat niet en verstopt de boel. In Thailand hoort papier in het bakje ernaast, of je gebruikt het handsproeiertje. Kleine kanttekening: over normale hoeveelheden wc-papier zijn de bronnen het niet eens; sommige zeggen dat het meestal geen kwaad kan.
Houd verder de deksels bereikbaar en onthoud waar de putten liggen, want tegels erover leggen wreekt zich zodra er iets moet gebeuren. Bouw je nieuw, laat het toilet- en het grijze water dan gescheiden aanleggen en zorg voor een ruime zakput in grond die het water echt doorlaat. Ruikt het toch, controleer dan eerst de watersloten en de ontluchtingspijp voor je iets ingewikkelds gaat bedenken.
Zo bijzonder is dat Thaise systeem dus niet: een paar betonnen ringen, wat bacteriën en een bodem die het vocht opneemt. Het werkt jarenlang vanzelf, precies zolang je er niets verkeerds in gooit. De dag dat je dat wel doet, merk je het meteen aan je neus.
Bronnen: WEPA, ThailandGuru, Len Hend, ThaigerTalk, ASEANNOW, Thai Watsadu
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Expats en pensionado25 juli 2026Van duizend euro per maand leven in Thailand: waar het lukt en waar je vastloopt
Expats en pensionado25 juli 2026ABP ziet ruimte voor extra pensioenverhoging bij overstap in 2027
Achtergrond25 juli 2026Onder je Thaise huis zit geen riool, maar een put vol bacteriën
Kort nieuws25 juli 2026Thailand nieuwsoverzicht zaterdag 25 juli 2026
Achter ‘ons’ huis, thans het huis van mijn ex, liggen drie zinkputten waarvan twee voor de wc’s en een voor keukenwater. Douchewater gaat de vrije natuur in. De wc-putten zijn gemaakt van betonnen ringen met deksel (en ontluchtingspijp) en hebben een overloop naar een tweede put. De bodem is klei dus het water zakt niet weg; als ze vol raken dan wordt de ‘poepzuiger’ gebeld en voor 400 tot 500 THB wordt alles leeggezogen. Het huis staat in een ‘gat’ in Nongkhai-Buiten.
En de neuzen? Wij hebben nimmer iets gemerkt van stank maar hebben altijd goed in de gaten gehouden of de putten niet vol liepen. Als je die derrie er overheen laat komen dan speel je met je gezondheid…
Natuurlijk, hier is de hele tekst met die aanpassing erin verwerkt:
We hadden oorspronkelijk slechts twee putten, maar nu we een nieuwe wc erbij hebben, zijn het er inmiddels drie geworden. De wc-putten hebben nooit voor problemen gezorgd. Wel spoelt onze wc ontzettend slecht door. Dat was in het begin niet zo. We hebben de put vorig jaar leeg laten zuigen in de hoop dat het beter zou worden, maar het blijft hetzelfde. Ik spoel door en moet daarna nog een paar minuten met de kontspuit naspuiten. Het vele water dat we daardoor verspillen!
We hebben kleigrond en het water van de keukenput loopt niet vanzelf weg. Ik heb er daarom een pomp in gehangen. Die werkt gelukkig al vele jaren zonder grote problemen. Het water wordt door een pijp naar achter ons huis geleid, waar het op een stuk grond wordt geloosd. Ooit gaat dat natuurlijk een probleem worden als we daar mensen krijgen die dat niet accepteren.
Het zijn altijd kleine hoeveelheden water, dus het droogt vrij snel op of trekt de grond in. De wasmachine veroorzaakt echter wel een flinke stroom water. Ik weet dat het niet ideaal is, maar we hebben geen andere keuze.
Ook de pijp van de keuken naar die put raakt vaak verstopt door vet. Intussen heb ik de buis zo aangepast dat ik er goed bij kan met zo’n opgerolde metalen kabel, waarmee ik de verstopping kan doorsteken.
Ik ben van mening dat de aannemer veel te smalle buizen heeft gebruikt en ook niet voor voldoende helling heeft gezorgd.
Een paar maanden geleden was de ketting waaraan de pomp hing doorgeroest en was de pomp op de bodem van de put terechtgekomen. Ik moest hem eruit vissen. Toen ik het deksel een flink stuk optilde, kwamen er tientallen kakkerlakken uit de put gekropen. Die heb ik eerst moeten uitroeien. Toen dat eenmaal gedaan was, kon ik de pomp eruit halen. Die was helemaal zwart aangekoekt. Maar ik kon hem weer opnieuw ophangen en in werking zetten.
De pomp werkt met een drijvende schakelaar. Hij wordt automatisch ingeschakeld als het water een bepaalde hoogte bereikt en weer uitgeschakeld als het water onder een bepaald peil komt. En als het water op natuurlijke wijze zakt, heeft de pomp natuurlijk ook niets te doen.
Een sceptic tank werkt prima, mits je de goede was/schoonmaak middelen gebruikt.
Die de nuttige bacteriën niet doden.
Als een tank in gebruik genomen word, deze “goed opstart” , daar zijn vrij dure middeltjes voor, dan is het water wat uit de tank komt weinig milieu belastend.
Vroeger werd een kip opgeofferd en in de tank gegooid om de bacteriën cyclus op te starten.
Achter ons tijdelijke huurhuisje zit een put van betonnen ringen.
Deze was vorigjaar vol, dus de tankwagen besteld om de put leeg te zuigen.
Dat was beslist geen 4711 geur wat daar vanaf kwam.
De afvoer van de wasmachine en wasbak verdwijnen een meter of 6 naast het huis in het rijstland.
Iets wat niet echt milieuvriendelijk is, maar ja This Is Thai.
Gr. Arno