Nederland staat aan de vooravond van een van de grootste financiële herverdelingen uit zijn geschiedenis. Honderden miljarden euro’s aan collectief pensioenvermogen worden bij de overgang naar het nieuwe stelsel verdeeld over persoonlijke pensioenvermogens en gezamenlijke reserves. Grote fondsen zoals ABP en PME willen op 1 januari 2027 overstappen. Juist nu stijgt de rente en lopen de dekkingsgraden hard op. Dat klinkt gunstig, maar maakt een ongemakkelijke vraag steeds moeilijker te ontwijken: van wie is die financiële meevaller eigenlijk?
Een luxeprobleem van honderden miljarden
Een hogere rente verbetert doorgaans de financiële positie van pensioenfondsen. Toekomstige pensioenverplichtingen worden bij een hogere rente lager gewaardeerd, waardoor de dekkingsgraad kan stijgen. ABP begon 2026 al met een dekkingsgraad van 123,5 procent. Later in het jaar kwam die boven de 130 procent uit. Ook PME zag zijn financiële buffer fors toenemen.
Dat is opmerkelijk, omdat jarenlang vooral werd gewaarschuwd voor tekorten, kortingen en onvoldoende buffers. Nu er juist aanzienlijk meer financiële ruimte is, ontstaat een ander probleem. De plannen voor de overgang zijn opgesteld aan de hand van vooraf berekende scenario’s en bandbreedtes. Als de werkelijkheid daar te ver van afwijkt, moet opnieuw worden gekeken of de verdeling nog wel evenwichtig is. Het probleem is dus niet dat er te weinig geld is. Het probleem is dat er mogelijk meer te verdelen valt dan waarmee rekening werd gehouden.
De echte strijd gaat over wie het geld krijgt
Bij het invaren wordt het bestaande vermogen niet simpelweg naar rato over alle deelnemers verdeeld. Een deel kan worden gebruikt voor compensatie van leeftijdsgroepen die door het nieuwe stelsel nadeel ondervinden. Daarnaast kunnen fondsen reserves vullen en bestaande pensioenen verhogen.
Daarmee wordt de overgang onvermijdelijk een verdelingsvraagstuk. Iedere euro die naar compensatie voor de ene groep gaat, kan niet nog een keer worden uitgegeven aan een hogere pensioenuitkering voor een andere groep. Bij zeer hoge dekkingsgraden kunnen bovendien andere verdeelregels gelden dan bij de percentages waarop de oorspronkelijke plannen zijn gebaseerd.
ABP heeft bijvoorbeeld verschillende scenario’s voor hogere dekkingsgraden uitgewerkt. Bij niveaus boven 125 en 130 procent verandert de manier waarop vermogen over compensatie, reserves en pensioenen wordt verdeeld. PME heeft eveneens zijn compensatieregeling moeten aanpassen omdat veranderde financiële omstandigheden ertoe leiden dat meer deelnemers nadeel kunnen ondervinden.
Dat maakt duidelijk hoe betrekkelijk het begrip persoonlijk pensioenvermogen straks is. De omvang van je startkapitaal hangt mede af van collectieve besluiten over de verdeling van vermogen dat deelnemers samen hebben opgebouwd.
Gepensioneerden mogen dus extra kritisch zijn
Voor gepensioneerden is vooral relevant hoeveel van de huidige buffer daadwerkelijk in hun pensioen terechtkomt. Wie tientallen jaren premie heeft betaald, kan zich terecht afvragen waarom een historisch sterke financiële positie niet zo veel mogelijk zichtbaar wordt in de pensioenuitkering.
Dat betekent niet dat compensatie voor andere groepen onterecht is. De overgang moet voor verschillende generaties evenwichtig verlopen. Maar juist omdat de bedragen zo groot zijn, hoort volledig transparant te zijn hoeveel geld naar iedere bestemming gaat en welke groep daarvan profiteert.
Voor Nederlanders die in Thailand wonen is dat geen theoretische discussie. Hun Nederlandse pensioen vormt vaak een belangrijk deel van het maandelijkse inkomen. Een paar procent extra pensioen kan, afhankelijk van de euro-bahtkoers, ieder jaar honderden of duizenden euro’s aan koopkracht schelen.
Hogere rente ontmaskert een zwakke plek
De huidige situatie legt een fundamentele zwakte van de pensioentransitie bloot. Jarenlang is de overgang voorbereid vanuit modellen, aannames en verwachte dekkingsgraden. Maar financiële markten houden zich niet aan transitieplannen. Nu de omstandigheden gunstiger zijn dan eerder werd gevreesd, kan juist dat goede nieuws nieuwe discussies veroorzaken.
Dat is lastig uit te leggen aan deelnemers. Eerst werd verteld dat grote financiële buffers noodzakelijk waren om pensioenen veilig te houden. Nu die buffers er zijn, blijkt dat een hoge dekkingsgraad ook ingewikkeld kan zijn.
Uitstel van de overgang bij ABP of PME is op dit moment zeker geen uitgemaakte zaak. De fondsen hebben verschillende scenario’s doorgerekend en beschikken over mogelijkheden om met hogere dekkingsgraden om te gaan. Toch wordt de ruimte voor discussie groter naarmate de werkelijke situatie verder afwijkt van de oorspronkelijke uitgangspunten.
De pensioenpot is voller; nu begint de discussie pas
Het wrange is dat Nederland eindelijk een pensioenprobleem heeft waar veel deelnemers jarenlang alleen maar van konden dromen: er is veel geld. Juist daardoor wordt zichtbaar dat het debat over het nieuwe stelsel niet alleen over rendement, risico en persoonlijke pensioenpotjes gaat, maar vooral over de verdeling van een gigantisch gezamenlijk vermogen.
Voor gepensioneerden is daarom één vraag belangrijker dan alle technische termen rond het invaren: hoeveel van de financiële meevaller die nu in hun pensioenfonds zit, zien ze straks daadwerkelijk terug op hun bankrekening? Zolang daarop geen helder antwoord bestaat, zal de discussie over de eerlijkheid van het nieuwe pensioenstelsel alleen maar harder worden.
Bronnen
- Het Financieele Dagblad
https://fd.nl/financiele-markten/1616544/oplopende-rente-kan-overgang-naar-nieuw-pensioenstelsel-verstoren - ABP
https://www.abp.nl/over-abp/onze-financiele-situatie/financiele-regels
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Expats en pensionado26 oktober 2026Hogere rente legt pijnlijke waarheid achter nieuw pensioenstelsel bloot
Kort nieuws26 oktober 2026Thailand nieuws 26 oktober: ruim miljoen mensen nog in het water, modderstroom door Patong, bank controleert grote contante stortingen, kabinet beslist over zonnepanelensubsidie
Vliegtickets26 oktober 2026Een keer overstappen naar Bangkok bespaart €269 en kost je acht uur extra reistijd
Maatschappij26 oktober 2026Een Thaise tandarts verdient 40.000 tot 80.000 baht, zijn assistente 14.000
ik heb een oplossing voor het luxe probleem van de gepensioneerden die wel compensatie krijgen. het teveel aan opbrengst verdelen over een deel die net de boot missen en de compensatie niet krijgen.
ik behoor niet tot deze categorie, want ik was op mijn 46ste al gestopt met inleggen van premies.