()

Misschien heb je het zelf wel eens meegemaakt. Je loopt over Khao San Road, een biertje in de hand, en daar staat dat karretje. Glanzende schorpioenen, krekels in stapeltjes, een bordje met prijzen die alle kanten op vliegen. De vraag is dan: waag je het, of loop je door?

Achter dat moment schuilt een veel groter verhaal. Insecten eten in Thailand is namelijk twee dingen tegelijk. Een eeuwenoude eetcultuur uit het arme noordoosten, en een moderne miljoenenindustrie waarin Thailand internationaal de toon zet. Tijd om dat onderscheid eens scherp te krijgen.

De harde kern in vijf punten

  • Insecten eten is in Thailand geen modegril, maar een eetcultuur met diepe wortels in de Isaan, de arme noordoostelijke regio waar mensen uit nood naar krekels, sprinkhanen en larven grepen.
  • De praktijk verschilt sterk per regio en sociale klasse. In de Isaan zijn insecten dagelijkse kost; in het zuiden en onder welgestelde Bangkokkers heerst nog steeds een zekere snobistische afkeer.
  • Tegelijk groeit een commerciële sector. Thailand telt naar schatting 20.000 krekelboerderijen en geldt internationaal als koploper in eetbare insecten.
  • Op Khao San Road in Bangkok zijn insecten vooral een toeristenattractie. De prijzen liggen daar tot tien keer hoger dan op lokale markten.
  • Het belangrijkste risico voor jou als 50-plusser: kruisreacties bij een schaaldierenallergie. Wie allergisch is voor garnalen of krab, kan ook reageren op krekels en sprinkhanen.

Waar het echt om gaat

Insecten zijn in Thailand twee dingen tegelijk. Een traditionele eiwitbron voor de arme plattelandsbevolking, en een snelgroeiende moderne industrie die zich richt op de wereldwijde vraag naar duurzame eiwitten. Tussen die twee uitersten zit het beeld dat de meeste toeristen kennen: de gefrituurde schorpioen op een stokje. Dat beeld klopt deels, maar het is een karikatuur. De werkelijkheid is rijker, ouder en interessanter.

De wortels: armoede in de Isaan

De gewoonte om insecten te eten komt uit de noordoostelijke regio Isaan. Dat is het droogste, armste deel van Thailand, tegen de Mekong en de grens met Laos aan. Resources waren er historisch beperkt en lokale bewoners gebruikten insecten als betaalbare eiwitbron. Ze kostten niets om te vangen en waren goedkoper dan varkens- of rundvlees.

Hoogleraar entomologie Yupa Hanboonsong van de Khon Kaen University vat het kort samen: in het noordoosten is insecten eten gewoon onderdeel van de cultuur. Mensen rapen ze zelf in het veld of kopen ze op de zogenoemde jungle markets. Mieren gaan door de wokpan voor een zure smaak, bijna als vervanging voor limoen. Krekels en sprinkhanen worden gefrituurd met knoflook en sojasaus en gegeten bij kleefrijst. Niet als curiositeit, maar als ontbijt, lunch en avondsnack.

Toen migranten uit de Isaan naar Bangkok en Pattaya trokken voor werk, namen ze deze eetgewoonte mee. De insectenkarretjes die je nu door heel Thailand ziet rijden, vinden hun oorsprong daar. Veel verkopers komen uit de Isaan, en een groot deel van hun klantenkring bestaat uit dezelfde migrantarbeiders.

Niet alle Thai lusten ze

Hier zit een nuance die in toeristengidsen vaak ontbreekt. Niet alle Thai eten insecten, en de afkeer is voor een deel een kwestie van klasse. Sommige middenklasse- en zogenoemde hi-so Thai, vooral vrouwen, zouden zich niet laten zien terwijl ze insecten eten, vanwege de associatie met armoede en met de Isaan. In de zuidelijke regio’s en onder welgestelde Bangkokkers wordt er soms net zo vies opgekeken als bij een toerist uit Europa.

Tegelijk verandert dat beeld langzaam. In de grote steden zie je een trendverschuiving: jonge Thai die insecten promoten als superfood, hippe burgerzaken met krekelburgers, en zelfs een sterrenrestaurant. Bij Akkee, een Michelinrestaurant aan de rand van Bangkok, draait het menu om eetbare insecten van chef Sittikorn ‘Ou’ Chantop, in 2024 uitgeroepen tot Michelin Young Chef of the Year. Wat ooit boerenkost was, ligt nu op het bord onder een gouden ster.

Thailand als wereldspeler

De cijfers laten zien dat de tijd van uitsluitend traditie voorbij is. Thailand heeft ongeveer 20.000 krekelboerderijen met samen meer dan 200.000 kweekbakken, goed voor zo’n 7.500 ton krekels per jaar. Bij de Department of Agricultural Extension stonden in 2020 ongeveer 27.000 krekelhouders geregistreerd, waarvan 80 procent vrouw. Volgens cijfers uit 2021 was slechts een klein deel daarvan formeel geregistreerd onder de Thaise GAP-standaard (TAS 8202-2017). Dat suggereert dat veel boeren in de informele sector werken.

De jaarlijkse omzet uit zogenoemde economische insecten wordt door de Thaise overheid geschat op meer dan 7 miljard baht, ongeveer 180 miljoen euro. Thailand staat naar verluidt op de zesde plaats op de wereldranglijst van insectenexporteurs, met de Verenigde Staten als grootste afnemer. Het land neemt momenteel ongeveer 6 procent van de wereldwijde exportwaarde van insecten voor zijn rekening, zo’n 586.000 dollar. Een bescheiden absoluut bedrag, maar de wereldmarkt is een snelgroeiende niche.

Wat je op straat vindt

De zes meest voorkomende insecten op de karretjes:

  1. Krekels (jing reed): mild, knapperig, een beetje zoutig. De aanrader voor beginners.
  2. Bamboeworms (rod duan): zacht en nootachtig, smaken een beetje als ongezouten popcorn.
  3. Sprinkhanen (takkataen): de bestsellers. Knapperig en lichtgezouten.
  4. Zijderupspoppen (dakdae): krokant van buiten, romig van binnen.
  5. Reuzenwaterwantsen (maeng da na): groot, intens van smaak, met een aniszweem.
  6. Schorpioenen en taranula’s op een stokje: vooral op toeristische plekken.

Dat laatste duo verdient een sterretje. Schorpioenen en taranula’s zijn geen traditioneel Thais voedsel. Het zijn rekwisieten voor selfies, voortgekomen uit de toeristenstroom rond Khao San Road. Veel Thai in de Isaan eten ze zelf niet.

Wat het kost

Op Khao San Road betaal je tot 100 baht (ongeveer 2,60 euro) voor een klein zakje gemengde insecten, 300 baht (circa 7,80 euro) voor een schorpioen op een stokje en tot 500 baht (rond de 13 euro) voor een vogelspin. Verkopers vragen vaak nog 20 baht extra als je alleen een foto wilt maken. Op lokale markten en bij rondrijdende karretjes elders in Bangkok of in de Isaan liggen de prijzen veel lager. Reken op 10 tot 20 baht (25 tot 50 eurocent) voor een klein zakje, en zo’n 100 baht voor een ruime portie.

LocatieKlein zakje gemengdSchorpioen op stokjeFoto maken
Khao San Road, Bangkokca. 100 baht (€2,60)100–300 baht (€2,60–€7,80)10–20 baht
Lokale markten Isaan/buitenwijken10–20 baht (€0,25–€0,50)zelden aangebodengratis
Supermarkt (verpakt, gedroogd of gefrituurd)30–80 bahtn.v.t.n.v.t.

Een gemiddelde toerist betaalt op Khao San Road dus stevig meer voor exact hetzelfde hapje.

Voedingswaarde: niet alleen een gimmick

De cijfers zijn indrukwekkend. Krekels en sprinkhanen zijn eiwitrijk, met gemiddeld 35 tot 60 gram eiwit per 100 gram droge stof, of 10 tot 25 gram per 100 gram vers gewicht. Dat overtreft veel plantaardige eiwitbronnen.

Daarnaast leveren insecten vezels, gezonde vetten, B-vitaminen en mineralen zoals ijzer, zink en magnesium. Voor productie hebben ze ook nog eens veel minder land, water en voer nodig dan vee, en de uitstoot van broeikasgassen ligt aanzienlijk lager. Daarom worden ze sinds het FAO-rapport van 2013 wereldwijd genoemd als kandidaat voor een duurzamere eiwitvoorziening.

Risico’s en valkuilen

Het belangrijkste praktische punt voor de doorsnee Thailandganger is allergie. Wie allergisch is voor schaaldieren zoals garnalen, krab of kreeft, of voor huisstofmijt, moet voorzichtig zijn. Krekels horen tot dezelfde diergroep, de geleedpotigen, en het IgE van patiënten met een garnalen- of huisstofmijtallergie kan eiwitten in de huiskrekel herkennen. Dat bevestigt de mogelijke kruisreactie. Een Thais onderzoek onder ruim 2.500 mensen liet zien dat van de respondenten met een bekende voedselallergie een aanzienlijk deel ook reageerde op insecten.

Verder zijn er drie kleinere risico’s die je in je achterhoofd moet houden:

  • Histaminevergiftiging. In Thailand zijn uitbraken gedocumenteerd waarbij slecht gekoelde gefrituurde insecten een histaminereactie veroorzaakten, met klachten als hoofdpijn, jeuk en duizeligheid.
  • Pesticiden bij wildgevangen exemplaren. Boerderij-insecten zijn doorgaans schoon, maar wat in het wild is geraapt op landbouwgrond kan resten van bestrijdingsmiddelen bevatten.
  • Hygiëne op straat. Insecten die al uren in de zon op een karretje liggen, zijn niet altijd een goed idee. Kies kraampjes met verse voorraad en duidelijk doorzichtige bakken.

Veelgemaakte fouten

  • Denken dat schorpioenen en vogelspinnen ‘authentiek Thais’ zijn. Dat zijn ze niet. Ze zijn een toeristisch product van Khao San Road, ontstaan in de jaren negentig.
  • Op Khao San Road de gangbare prijs aannemen. Dezelfde portie krekels kost daar tien keer zoveel als bij een rondrijdend karretje twee straten verderop.
  • Insecten eten met een schaaldierenallergie zonder erbij na te denken.
  • Insecten weigeren omdat je ze vies vindt, en tegelijk wel garnalen, mosselen of escargots eten. Dat is hetzelfde dier, andere reputatie.

Praktische tips

  • Begin klein. Bamboeworms en kleine krekels zijn het minst confronterend qua textuur en smaak.
  • Eet ze vers gefrituurd, niet uit een open bak die de hele dag onaangeroerd in de zon staat.
  • Wil je de echte ervaring? Ga naar een markt in de Isaan, niet naar Khao San Road. In Khon Kaen, Udon Thani of Kalasin krijg je het lokale assortiment, lokale prijzen en geen poseerprijs voor een foto.
  • Heb je een schaaldierenallergie of een huisstofmijtallergie? Doe het niet, of overleg eerst met je arts.
  • Kijk in de supermarkten van Bangkok in het diepvriesvak. Tegenwoordig liggen daar gefrituurde of gedroogde insecten verpakt, ook in Tops, Big C en Tesco Lotus.

Conclusie

Insecten eten in Thailand is geen marketingverzinsel en geen toeristische trend. Het is een oude eetcultuur uit de Isaan, ontstaan uit armoede en uitgegroeid tot een serieuze industrie. Wat je op Khao San Road ziet, is daarvan slechts de toeristische vertaling. Wil je proeven wat Thai zelf eten, wijk dan af van het backpackerspad.

Bronnen: National Geographic, Noema Magazine, The Nation Thailand, MDPI Foods, MDPI Insects, Journal of Insects as Food and Feed, FoodNavigator-Asia, Oxford Bioscience Horizons, FAO.

Hoe leuk of nuttig was deze posting?

Klik op een ster om deze te beoordelen!

Gemiddelde waardering / 5. Stemtelling:

Tot nu toe geen stemmen! Wees de eerste die dit bericht waardeert.

Omdat je dit bericht nuttig vond...

Volg ons op sociale media!

Het spijt ons dat dit bericht niet nuttig voor je was!

Laten we dit bericht verbeteren!

Vertel ons hoe we dit bericht kunnen verbeteren?

Over deze blogger

Redactie
Redactie
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant is er gebruikgemaakt van ChatGPT als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.

Laat een reactie achter