Artikel 4 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen zegt alleen dat de woonplaats wordt beoordeeld naar de omstandigheden. Geen dagentelling, geen puntensysteem, geen harde grens. De rechter vulde dat in met één begrip: een duurzame band van persoonlijke aard. Wie die band met Nederland houdt, woont hier, ook als hij er zelden is.
Dat klinkt abstract, maar het raakt je portemonnee direct. Het bepaalt of Nederland belasting mag heffen over je pensioen, je lijfrente en je vermogen in box 3. Het is de eerste vraag die telt, ook onder het nieuwe belastingverdrag met Thailand dat beide landen nog moeten goedkeuren.
De wet geeft je geen houvast
Thailand telt dagen. Nederland weegt omstandigheden. Dat verschil verklaart bijna alle misverstanden die je op fora tegenkomt. Er bestaat geen Nederlandse variant van de 180 dagen, en er is ook geen lijstje waarop je zes van de tien vinkjes moet halen.
Dan de nuance die de meeste mensen verrast. De Hoge Raad besliste in 2013 dat je band met Nederland niet sterker hoeft te zijn dan je band met een ander land. Voor een woonplaats hier is het niet nodig dat het middelpunt van je leven in Nederland ligt. Je kunt dus een Thaise partner hebben, een huis op haar naam, vrienden in Isaan en een verlengd verblijf bij immigratie, en toch als inwoner van Nederland worden aangemerkt. Dat oordeel gaat niet over waar je het gelukkigst bent. Het gaat over losse draadjes die je hebt laten liggen.
Wat er in je dossier komt
Uit interne stukken van de Belastingdienst blijkt welke vier blokken de inspecteur in beeld brengt: je feitelijke verblijf in Nederland, je economische binding, je sociale binding en de vraag of hier duurzame woongelegenheid voor je klaarstaat. Daaronder hangt een rij kleine feiten die op zichzelf onbeduidend lijken.
Waar je huisarts en tandarts zitten. Of er nog een auto op je naam staat. Of je Nederlandse telefoonabonnement doorloopt. Waar je pint en wat je pint. Welke verzekeringen je liet staan. Van welke vereniging je nog lid bent. En vooral: of er een woning is die je niet verhuurt en waar je zo naar binnen kunt lopen. Dat laatste punt keert in bijna elke rechtszaak terug. Geen van die feiten hakt de knoop door. Samen vormen ze een verhaal, en dat verhaal schrijft de inspecteur.
Hoe zo’n onderzoek in de praktijk gaat
Het begint meestal met een vragenbrief. Wat je daarna niet ziet, is dat het fiscale belang al berekend is voordat die brief de deur uitgaat. De interne werkinstructie noemt vier bronnen: internet en sociale media, verwerkt door een eigen OSINT-team dat ook AI inzet, medische gegevens, informatie van derden en informatie van buitenlandse autoriteiten. Je Facebook-tijdlijn is in feite een agenda die je zelf hebt bijgehouden.
Adviseurs merken al twee jaar dat er meer van die brieven verstuurd worden. Wat mij daarin stoort: de instructie brengt vooral de Nederlandse situatie in kaart. Wat je in Thailand doet, komt er alleen in als jij het zelf aandraagt. Je verdedigt je dus tegen een dossier dat maar één kant van je leven laat zien. Vervelend, vooral als die brief naar een oud Nederlands adres gaat en je hem pas ziet wanneer je in de zomer op bezoek bent.
Uitschrijven is verplicht, maar bewijst weinig
Verblijf je in een periode van twaalf maanden meer dan acht maanden buiten Nederland, dan moet je je laten uitschrijven bij de gemeente. Ook als je je huis aanhoudt. Je komt dan in de Registratie Niet-Ingezetenen, je bsn blijft geldig, en de gemeente meldt je vertrek aan onder meer de Belastingdienst, je zorgverzekeraar en je pensioenfonds.
Dat is de formele kant, en die weegt licht. Uitschrijven maakt je geen inwoner van Thailand en het maakt je geen buitenlands belastingplichtige. Andersom werkt het wel hard tegen je: wie ingeschreven blijft staan, geeft de inspecteur een argument cadeau dat hij graag aanpakt. Het is een noodzakelijke stap die op zichzelf niets oplevert.
De 180 dagen die Thailand wel telt
Voor de Thaise fiscus is het simpel. Verblijf je 180 dagen of meer in een kalenderjaar in Thailand, dan ben je daar fiscaal inwoner. De dagen hoeven niet aaneengesloten te zijn, en je visum doet er niet toe. In een oudere zaak keek de Nederlandse rechter voor die telling gewoon naar de in- en uitreisstempels in het paspoort.
Hier zit een val waar overwinteraars in trappen. Vertrek je half november en vlieg je begin april terug, dan verblijf je bijna vijf maanden in Thailand, maar verdeeld over twee kalenderjaren. In allebei die jaren kom je ruim onder de 180. Thailand ziet je dan niet als inwoner. En als Thailand je niet claimt, is er geen conflict tussen twee landen, dus kom je aan de tiebreakerregels van het verdrag niet eens toe. Wat overblijft is het Nederlandse oordeel.
Als beide landen je wel claimen
Zeggen Nederland en Thailand allebei dat je bij hen woont, dan loopt het verdrag uit 1975 een vaste ladder af:
- In welk land heb je een duurzaam tehuis tot je beschikking?
- Heb je dat in beide landen, waar liggen dan je nauwste persoonlijke en economische betrekkingen?
- Is dat niet vast te stellen? Waar verblijf je gewoonlijk?
- Is ook dat gelijk, dan telt je nationaliteit.
- En anders overleggen de twee belastingdiensten met elkaar.
Stap vier is voor de meeste lezers van dit blog slecht nieuws. Blijf je bij de eerste drie treden hangen, dan wint Nederland op je paspoort. Wat de rechtspraak intussen niet makkelijker maakt: een profvoetballer met familie in Nederland en een huurwoning in Duitsland kreeg vorig jaar gelijk, terwijl een man die 226 dagen in Nederland en 140 dagen in Thailand doorbracht in dezelfde jaren juist verloor. Die twee uitspraken laten zich lastig op één lijn krijgen, en dat is precies het bezwaar tegen een open norm.
Wat je wel kunt laten zien
Het sterkste bewijs dat je in Thailand woont, komt van de Thaise fiscus zelf. Dat is de Certificate of Residence, formulier R.O.22, afgegeven door het regionale belastingkantoor waaronder je woonplaats valt. Met dat papier, of met een Thaise aangifte plus aanslag, verleent kantoor Buitenland in Heerlen doorgaans de vrijstellingsverklaring, waardoor je pensioenfonds geen loonheffing meer inhoudt.
Wat de Thaise ambtenaar aan de balie vraagt, verschilt per kantoor. De een wil je gele tabienbaan zien, de ander neemt genoegen met een huurcontract en een brief van het dorpshoofd. Doe je in Thailand helemaal geen aangifte, dan krijg je die verklaring waarschijnlijk niet. Houd daarnaast je paspoortstempels bij en schrijf de eerste jaren op waar je was. Dat voelt overdreven, tot je het nodig hebt.
Tien jaar na je vertrek ben je er nog niet vanaf
Zelfs een vlekkeloze emigratie helpt niet tegen alles. Heb je de Nederlandse nationaliteit, dan blijft de Successiewet je nog tien jaar na je vertrek behandelen alsof je hier woont. Overlijd je in dat tijdvak, of doe je een schenking aan je kinderen, dan heft Nederland gewoon erf- of schenkbelasting. Ga je tussendoor weer in Nederland wonen, dan begint de klok opnieuw te lopen.
Bewaar je instapkaarten en je paspoortstempels. Niet omdat de Belastingdienst morgen belt, maar omdat je jaren later moet kunnen laten zien waar je in 2026 sliep. Dat bewijs verzamel je vooraf of niet. Achteraf reconstrueren lukt zelden, en de inspecteur heeft zijn eigen tijdlijn dan al klaar.
Bronnen: Rijksoverheid, Belastingdienst, Rechtspraak.nl, Jongbloed Fiscaal Juristen, Thaise Revenue Department
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
AOW16 september 2026Prinsjesdag voor Nederlanders in Thailand: vooral de AOW-plannen tellen
Achtergrond16 september 2026Hierom geven Thaise pinautomaten bijna nooit biljetten van 20 en 50
Expats en pensionado16 september 2026Na je pensioen zijn de meeste mensen opvallend gelukkig
AOW16 september 2026Na overlijden partner stijgt je AOW, maar inkomen daalt vaak
Een belangrijke waarschuwing voor iedereen die emigreert en belangen aanhoudt in beide landen. Als je de rechtspraak bestudeert zie je dat ook familieverbanden een rol kunnen spelen.
Over deze materie heeft wijlen Lammert de Haan een uitgebreid advies geschreven in dit blog; opgemerkt wordt dat dit is geschreven onder het huidige verdrag. Het gaat in deze vraag om de FEITEN rond jouw emigratie of wat jij denkt dat emigratie inhoudt. Voorzichtigheid blijft geboden.
https://www.thailandblog.nl/expats-en-pensionado/van-welk-land-ben-jij-fiscaal-inwoner/
Wat blijft er dan nog over van die 8 mnd TH + 4 mnd NL, meerdere jaren achter elkaar voor met name het behoud van je NLe zorgverzekering ? NIETS ! Enkel het economische en sociale belang blijft overeind.
Harry Romijn, bovenstaand artikel behandelt de situatie waarin een NL-er beweert geëmigreerd te zijn terwijl de belastingdienst anders probeert aan te tonen.
Ik kan me niet voorstellen dat men een sommetje maakt: wáár woont die persoon voor NL het gunstigst… Dat is dan al snel NL. Of, nee, wacht even, meneer betaalt geen hoge inkomstenbelasting meer maar kost pakken geld in de zorg: laten we hem maar snel uitschrijven… Zo gaat het echt niet. Aan zo’n poging ligt echt wel een gefundeerde mening en met bewijzen gestaafd onderzoek ten grondslag. Is het van de kant van de belastingdienst broddelwerk dan fluit de rechter de dienst wel terug.
Als je de bijdrage van Lammert leest, en met name de arresten die hij aanhaalt, dan gaat het om feiten, gedragingen, die de balans laten doorslaan naar ‘emigratie’ of ‘geen emigratie’. Zulke pogingen eindigen vaak bij de rechter die de feiten moet wegen en in die afweging kunnen beide partijen ruim hun zegje doen. Alleen is de belastingdienst daarin altijd een stukje sterker dan belanghebbende; ze hebben toegang tot meer info, procederen gratis (al is een advocaat in die procedures niet verplicht; je kunt zelf jouw zegje doen…) en hebben een jarenlang zorgvuldig opgebouwd dossier. Daarnaast heeft de dienst de langste adem; ze kunnen heel lang de zaak rekken terwijl jij je opvreet van de zenuwen omdat je jarenlang in onzekerheid leeft, helemaal als een van de partijen in hoger beroep gaat.
Fnuikend is dat er geen algemene regel is. Een ‘Duurzame band van persoonlijke aard…’. Tja, wat is dat? Ik weet het ook niet. Ik hou de uitspraken van Rechtbank en Hof bij en als ik iets op het randje vind dan waarschuw ik de (kandidaat-)emigrant.
Nu jouw opmerking over de 4+8. Daarin probeer je jouw band met NL zo hecht mogelijk te laten zijn want je blijft ingeschreven, bent belasting- en premieplichtig voor jouw wereldinkomen, je aanvaardt graag de heffingskortingen, hebt verplicht een zorgpolis, hebt een fatsoenlijke woning in NL, en als je het woonplaatsartikel uit het verdrag op jouw situatie loslaat dan woon je in NL. Maar huur of koop daarnaast nu eens een huis/condo in Thailand? Hoe werkt dan artikel 4 van het verdrag? Voor die situatie heb ik een paar keer in dit blog gewaarschuwd, en heeft een NL-er zijn ervaringen in dit blog weergegeven.
Dit is een buitengewoon lastige materie waar je beter niet mee in aanraking komt.
De Fiscale redenering is exact tegengesteld als dat ik – wederom- probeer aan te halen mbt die 8+4.
Op het moment, dat de SVB resp. uw zorgverzekering vindt, dat uw sociale en economische basis resp. ‘Duurzame band van persoonlijke aard…’ met Thailand sterker is dan die met Nederland, helemaal na 2-3 x die regel te hebben gebruikt, kunt u met terugwerkende kracht uw NLe zorgverzekeringspolis in de oud-papiermand gooien..
En dit gaat nooit over een eenmalig bezoek aan een huisarts, maar altijd over een tig €’s grote medische factuur.
Vertel mij, welk steekhoudend argument ik naar voren moet brengen als in in 2 jaar 16 mnd in TH heb doorgebracht en 8 mnd in NL, maar toch NL als mijn sociale en economische basis zie. De inschrijving in het gemeentelijke bevolkingsregister heeft hier weinig tot niets mee te maken.
Er is maar één ding, wat helpt: een schriftelijke verklaring van de SVB. De rest is enkel leuke versierende ballast.
Zie de link naar rechtspraak.nl, die ik heb opgestuurd, en niet geplaatst.
Gisteren een uitvoerig gesprek hierover met de fiscalist in de familie hierover gehad. Hij verdient een gouden neus aan al die spijtoptanten.( € 300+ / uur, ja, ik heb de verkeerde studie en vak gekozen). Zelfs als een NL-er na 4 jaar uit Vlaanderen terugkeert naar Brabant, en in die tijd gebruik gemaakt heeft van het Vlaamse schenkingsrecht onder 3 % belasting, heeft ‘ie een probleem, ook al heeft hij/zij NL “met der woon” 4 jaar verlaten.
Harry Romijn, ik ken je niet goed genoeg om je te adviseren en een ‘gouden regel’ is er niet, zoals je in het artikel leest. Het gaat om de feiten en de SVB dan wel jouw zorgverzekeraar zal dat toch moeten motiveren naar jou, jouw adviseur en naar de rechter waar de zaak tenslotte eindigt. Ik lees dat je in de familie een deskundige kunt raadplegen.
Maar toch leg je de vinger op de zere plek: is er nog wel die duurzame band van persoonlijke aard met NL als je per jaar acht maanden elders woont? Wat telt dan mee? Partner, kleinkind of bonuskind, huis, vervoermiddel in Thailand of jouw (klein)kind in NL?
Jouw laatste alinea gaat over de beruchte bepaling in de Successiewet. Dat monstrum is destijds in die wet ingevoerd om heffingsrecht voor NL te behouden. En nu zitten we er mee….