Woonlandbeginsel verlaagt uitkeringen van Nederlanders in Thailand in de praktijk nauwelijks
Veel Nederlanders en Belgen die naar Thailand verhuizen, vrezen hetzelfde. Omdat het leven daar goedkoper is, zou de Nederlandse staat hun uitkering verlagen. Dat idee heet het woonlandbeginsel, en het klinkt logisch genoeg om mensen slapeloze nachten te bezorgen.
Toch klopt het beeld voor Thailand nauwelijks. De regel bestaat echt, en voor sommige landen bijt hij hard. Maar juist in Thailand is hij door rechters en oude wetten zo uitgehold dat er bijna niets van overblijft. Het loont om te weten waarom, want dat scheelt onnodige zorgen en verlegt je aandacht naar wat echt telt: de exportregels en strenge toegangseisen.
Wat het woonlandbeginsel eigenlijk regelt
Het woonlandbeginsel komt uit de Wet woonlandbeginsel in de sociale zekerheid uit 2012. Het idee is simpel. Woon je buiten de EU, de EER of Zwitserland, dan stemt Nederland de hoogte van bepaalde uitkeringen af op het kostenniveau van je woonland. Je krijgt dan een percentage van het Nederlandse bedrag, de zogenoemde woonlandfactor.
Let goed op één ding, want hier gaat het vaak mis. Het woonlandbeginsel zegt alleen iets over de hoogte van een uitkering die je al mag meenemen. Of je een uitkering überhaupt naar Thailand mag exporteren, regelt een heel andere wet, de Wet beperking export uitkeringen. Voor Thailand lopen die twee sporen flink uiteen, en precies dat verklaart waarom het woonlandbeginsel hier veel minder doet dan veel mensen denken.
Voor welke uitkeringen het geldt
De wet raakt vier regelingen: de uitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet (Anw), de WGA-vervolguitkering uit de WIA met de eventuele toeslag uit de Toeslagenwet, de kinderbijslag en het kindgebonden budget. Dat is de hele lijst.
Wat er nadrukkelijk buiten valt, is voor de meeste lezers het belangrijkste:
- De AOW. Dit is een volksverzekering die je in beginsel houdt, waar je ook woont. De hoogte hangt af van je opgebouwde jaren en van het gehuwden- of alleenstaandentarief, niet van wat een maaltijd in Isaan kost.
- Het aanvullend pensioen van een pensioenfonds of verzekeraar. Dat is geen socialezekerheidsuitkering en valt buiten het woonlandbeginsel.
- De bijstand en de WW. Die kun je niet of nauwelijks meenemen naar Thailand, maar dat komt door de exportregels, niet door het woonlandbeginsel.
De woonlandfactor voor Thailand in 2026
In de bijlage bij de Regeling woonlandbeginsel, gepubliceerd in de Staatscourant, staat Thailand voor 2026 op een woonlandfactor van 40 procent. Maar er staat een sterretje bij, en dat sterretje verandert alles. Het betekent dat het woonlandbeginsel buiten toepassing blijft voor de Anw, de WGA-vervolguitkering en de eventuele toeslag daarop, vanwege het socialezekerheidsverdrag tussen Thailand en Nederland. Voor de kinderbijslag en het kindgebonden budget mag het in dat geval wel worden toegepast.
Hier zit de kneep. Die 40 procent raakt op papier dus alleen nog de kinderbijslag en het kindgebonden budget. En laat dat nu net de uitkeringen zijn die je vrijwel nooit naar Thailand kunt meenemen. Hieronder zie je de praktische uitkomst per uitkering.
| Uitkering | Woonlandbeginsel in Thailand? | Praktisch gevolg 2026 |
|---|---|---|
| AOW | Niet van toepassing | Volledige export, hoogte hangt af van opbouwjaren en leefvorm |
| Aanvullend pensioen | Niet van toepassing | Volledige uitbetaling, los van woonland |
| Anw (nabestaandenuitkering) | Wettelijk uitgesloten (sterretje) | Volledig bedrag sinds 1 april 2018, als er recht bestaat |
| WGA-vervolguitkering plus toeslag | Wettelijk uitgesloten (sterretje) | Geen woonlandkorting |
| Kinderbijslag | Zou 40% zijn | Geen export naar Thailand sinds 1 januari 2015 |
| Kindgebonden budget | Zou 40% zijn | Volgt de kinderbijslag, dus in de praktijk geen |
Hoe de rechter het woonlandbeginsel in Thailand uitschakelde
De geschiedenis verklaart de huidige stand, en het is een verhaal waarin een paar koppige procederende emigranten gelijk kregen. In stappen:
- In 2012 voert Nederland het woonlandbeginsel in. De SVB en het UWV gaan de Anw, de kinderbijslag en de WGA-vervolguitkering verlagen voor mensen buiten de EU.
- Bewoners van onder meer Thailand, Indonesië en Zuid-Afrika stappen naar de rechter. Hun argument: het socialezekerheidsverdrag verplicht Nederland tot uitbetaling van de volledige uitkering.
- Op 5 april 2018 geeft de Centrale Raad van Beroep hen gelijk. Het toepassen van het woonlandbeginsel op uitkeringen die op grond van de verdragen met Thailand, Indonesië en Zuid-Afrika worden geëxporteerd, komt neer op een verboden exportbeperking.
- Vanaf 1 april 2018 passen de SVB, het UWV en de Belastingdienst het woonlandbeginsel niet meer toe voor deze landen. Lopende bezwaren worden met terugwerkende kracht hersteld.
- De minister kondigt aan te gaan onderhandelen om de verdragen aan te passen, zodat het woonlandbeginsel op termijn weer kan worden toegepast.
- Stand 2026: Thailand staat in de tabel nog steeds met het sterretje. Voor de Anw en de WGA geldt het woonlandbeginsel hier dus nog altijd niet. Een heronderhandeld verdrag dat dat terugdraait, is voor Thailand niet zichtbaar in de actuele regeling.
Wat dit betekent voor de Anw
Als je weduwe of weduwnaar recht heeft op een Anw, dan wordt die sinds 1 april 2018 voor het volle bedrag naar Thailand betaald, zonder woonlandkorting. De oude verlaging is van tafel. Dat is goed nieuws, maar het is niet het hele verhaal.
Het verschil tussen recht en uitbetaling is hier beslissend. Het verdrag met Thailand regelt alleen de uitbetaling, niet of er recht bestaat. Een nabestaande krijgt pas Anw als die jonger is dan de AOW-leeftijd en ofwel een kind onder de 18 verzorgt, ofwel voor minstens 45 procent arbeidsongeschikt is naar Nederlandse maatstaf. Een wat oudere man met een jongere Thaise partner zonder jonge kinderen ziet zijn partner daardoor vaak buiten de boot vallen, terwijl de woonlandkorting allang verdwenen is. Het woonlandbeginsel is dan niet het probleem; de toegangseisen zijn dat.
Wat dit betekent voor de WGA-vervolguitkering
De zaak die in 2018 tot de uitspraak leidde, ging juist over een WGA-uitkering van een inwoner van Thailand. De Centrale Raad oordeelde dat het verdrag met Thailand geen grondslag biedt om die uitkering te verlagen, enkel omdat iemand in Thailand woont.
Het gevolg is helder. Het UWV past op de WGA-vervolguitkering en de bijbehorende toeslag geen woonlandfactor toe voor wie in Thailand woont. Je krijgt het volle bedrag.
Kinderbijslag en kindgebonden budget gaan al jaren niet meer naar Thailand
Hier ligt het echte slot, en het is geen woonlandbeginsel, maar een exportbeperking. Sinds 1 januari 2015 betaalt de SVB geen kinderbijslag meer naar Thailand. Dat volgt uit de Wet herziening exportbeperking kinderbijslag, die de uitbetaling naar de verdragslanden buiten de EU stopzette. De hoofdregel sindsdien: kinderbijslag krijg je binnen de EU of EER, of in een verdragsland waarmee Nederland daarover afspraken maakte. Voor een gewone bewoner van Thailand betekent dat geen kinderbijslag, en daarmee ook geen kindgebonden budget.
Dat verklaart de boosheid die je op fora soms tegenkomt van Nederlanders met een kind in Thailand. Zij betaalden jaren belasting en zien anderen wel betaald krijgen, terwijl hun eigen aanvraag botst op een muur. De woonlandfactor van 40 procent in de tabel is voor hen vooral theorie. Die duikt alleen nog op in uitzonderingsgevallen waarin export wel mag, bijvoorbeeld bij uitzending met een Nederlandse detacheringsverklaring of werk voor een Nederlandse overheidsorganisatie.
De valkuilen waar mensen in trappen
De grootste valkuil is een denkfout in de volgorde. Mensen vragen zich af hoeveel het woonlandbeginsel hun uitkering verlaagt, terwijl de echte vraag bijna altijd is of de uitkering überhaupt naar Thailand mag. Voor de Anw en de WGA is de korting weg, maar gelden strenge toegangseisen. Voor kinderbijslag is er geen korting, maar simpelweg geen export.
Een tweede valkuil is verwarring met de zorg. Er bestaat ook een woonlandfactor voor de verdragsbijdrage Zorgverzekeringswet, maar die hoort bij een heel ander systeem, namelijk de vergoeding van zorg in EU- en verdragslanden via het CAK. Thailand valt niet onder die zorgregeling, dus voor een bewoner van Thailand speelt die zorg-woonlandfactor niet. Een derde punt: de woonlandfactoren schommelen, omdat ze worden afgeleid van koopkrachtcijfers en worden afgerond op tientallen procenten. De factor voor Thailand kan dus per jaar wisselen, maar zolang het sterretje blijft staan, raakt dat de Anw en WGA niet.
De fouten die het vaakst worden gemaakt
- “Mijn AOW wordt verlaagd omdat het leven in Thailand goedkoper is.” Onjuist. De AOW valt niet onder het woonlandbeginsel.
- “Mijn Thaise partner krijgt straks mijn Anw, maar met woonlandkorting.” Dubbele fout. De korting is sinds 2018 weg, maar het recht zelf is vaak het probleem door de leeftijds- en zorgeis.
- “Ik neem gewoon kinderbijslag mee naar Thailand, met 40 procent korting.” Onjuist. Kinderbijslag wordt sinds 2015 niet meer naar Thailand betaald.
- “Het verdrag met Thailand regelt dat mijn nabestaande verzekerd is.” Onjuist. Het verdrag regelt de uitbetaling, niet de verzekering of het recht.
Wat je zelf kunt doen
- Splits in je hoofd altijd twee vragen. Mag de uitkering naar Thailand, en zo ja, tegen welk bedrag? Voor Thailand zit de pijn meestal in die eerste vraag.
- Reken voor je partner niet op de Anw zonder de toegangseisen te checken. Wie zekerheid wil, kijkt eerder naar het aanvullend pensioen en naar trouwen of tijdig aanmelden bij het pensioenfonds.
- Overweeg een vrijwillige Anw-verzekering bij de SVB als je vóór je AOW emigreert en wilt dat je partner aanspraak houdt. Dat moet je binnen een jaar na vertrek regelen.
- Controleer actuele bedragen en inkomensgrenzen altijd rechtstreeks bij de SVB of het UWV, want die wijzigen jaarlijks.
Slot
Voor Thailand is het woonlandbeginsel grotendeels een papieren tijger. AOW en pensioen vielen er nooit onder, de Anw en de WGA zijn sinds 2018 uitgezonderd, en kinderbijslag mag je toch al niet meenemen. Maak je dus minder druk om een woonlandkorting en richt je op de exportregels en de toegangseisen. Daar wint of verliest je portemonnee het echt.
Bronnen: Rijksoverheid, SVB, Centrale Raad van Beroep, Staatscourant
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond28 juni 2026Boeddhisme en christendom in Thailand: waar ze elkaar raken en waar ze botsen
Emigreren28 juni 2026Woonlandbeginsel verlaagt uitkeringen van Nederlanders in Thailand in de praktijk nauwelijks
Kort nieuws28 juni 2026Thailand nieuwsoverzicht zondag 28 juni 2026
Eilanden28 juni 2026De mooiste rustige eilanden van Thailand, zonder feestlawaai of Full Moon-gedoe