Vier keer Thailand: hoe de Nederlandse media een heel land tot decor maken

Misschien herken je het wel. Je woont in Thailand of je hebt er een band mee, en je ziet hoe er in Nederland over je nieuwe thuis wordt bericht. De ene week een zonnige reisreportage, de andere week een opgepakte landgenoot op het journaal. Twee beelden, en allebei kloppen ze maar half.

Want de Nederlandse media tonen helemaal geen samenhangend land. Ze leveren losse beelden, elk met een eigen doel. De reisredactie verkoopt een droom, de nieuwsredactie verkoopt drama. Het gevolg is dat jij in die verhalen zelden een gewoon mens bent, maar bijna altijd een type. En dat wringt.

Het paradijs dat een hoop weglaat

Het eerste beeld komt uit de reisbijlagen, van reisbloggers en van touroperators. Thailand is hier zon, witte stranden, gouden tempels, een koud Chang-biertje en bovenal de eeuwige glimlach. Een partij als TUI verkoopt letterlijk een “instant happy gevoel” en het idee dat iedereen je de hele dag toelacht. Het cliché ‘land van de glimlach’ is zo dominant dat zelfs kritische reizigers het als vertrekpunt nemen, om het daarna te bevestigen of juist te nuanceren.

Wat dit beeld weglaat, is bijna alles wat het land echt maakt. De glimlach is in de Thaise cultuur namelijk een veelzijdig sociaal middel. Hij kan vrolijkheid uitdrukken, maar net zo goed verlegenheid, spanning of beleefde afstand. Politiek, ongelijkheid en de harde kant van het toeristenbedrijf komen in deze reportages zelden voor. Het is een ansichtkaart, geen portret.

De landgenoot in de cel

Het tweede beeld komt van de nieuwsredacties, en de kop is bijna altijd hetzelfde: Nederlander opgepakt in Thailand. Meestal voor drugs. In november 2024 berichtten onder meer de NOS en Hart van Nederland over een Nederlander die samen met een Brit tientallen kilo’s cannabis en xtc verhandelde, klaar om naar Europa te smokkelen.

De vaste ingrediënten kennen we inmiddels: de doodstraf, de overvolle en bloedhete gevangenis, de waarschuwende ondertoon. De Nederlandse ambassadeur in Thailand, Remco van Wijngaarden, noemde het in 2025 opvallend dat er in korte tijd meerdere Nederlanders op Thaise vliegvelden werden opgepakt met cannabis in hun koffer, vaak zonder te beseffen dat uitvoer streng verboden is. De zaak rond coffeeshopbaas Johan van Laarhoven, die jarenlang in een Thaise cel zat, duikt in dit soort berichten steeds weer op als waarschuwend voorbeeld. Wat zelden wordt verteld: de overgrote meerderheid van de Nederlanders in Thailand komt nooit of te nimmer in aanraking met de politie.

Achter de glimlach loert de val

Een variant op de misdaad is de oplichting, met de Nederlander dan eens als dader, dan weer als slachtoffer. Het gezicht hiervan is Kees van der Spek, die geregeld naar Thailand reist om opgespoorde oplichters of foute partners aan te pakken. Denk aan de man die met zijn spaargeld een huis bouwt in het noorden, ziek wordt, en dan ziet hoe er geld van zijn rekening verdwijnt.

In de reisjournalistiek zie je de keerzijde: de toerist als argeloos slachtoffer. De tuktukchauffeur die fluistert dat het paleis vandaag toevallig gesloten is, de edelsteentruc, de te dure taxi. Op zich is daar weinig aan gelogen; die vallen bestaan. Maar het beeld dat blijft hangen is dat achter elke glimlach een grijns schuilt, en dat trekt het wantrouwen tegen een handjevol oplichters door naar een hele bevolking.

De droom die kan stuklopen

Het beeld dat jouw lezers het hardst raakt, is dat van de emigrant. Het programma Ik Vertrek, dat al sinds 2005 loopt, leeft van precies één spanning: de droom van een nieuw leven tegenover de dreigende mislukking. Een hoogleraar in Leiden wees er ooit op dat juist dat ongemak, die kans op tegenslag, het verhaal op gang brengt. Thailand heeft binnen dit beeld een eigen plek. Uit emigratieonderzoek blijkt dat het land opvallend veel alleenstaande oudere mannen trekt, en dat naast de lage kosten en het klimaat ook de seksuele beschikbaarheid als vertrekmotief wordt genoemd. Programma’s als Op Hete Kolen rond Emile Ratelband en items van Floortje voegen daar het beeld aan toe van de excentriekeling die in de tropen opnieuw begint.

Daaroverheen ligt het relatiebeeld, en dat is het taaiste van allemaal. Onderzoek van het bevolkingsinstituut NIDI laat zien dat Thaise vrouwen in westerse media en op datingsites worden neergezet als lief, traditioneel, zorgzaam en onderdanig. Huwelijksmigratie wordt gelezen als eenrichtingsverkeer: de man heeft het geld en de macht, de vrouw wordt naar Europa gehaald en krijgt zelden een eigen stem. In de Zweedse media komt daar nog het stereotype van de materialistische plattelandsvrouw bij, tegen de achtergrond van sekstoerisme. Nederlandse boeken over het echte Thailand doen er vrolijk aan mee, compleet met exotische vrouwen en de droomvrouw die op je wacht.

Vier Thailands op een rij

Zet je het naast elkaar, dan zie je hoe elk medium vooral één beeld bedient. Dit overzicht is een ordening ter illustratie, geen volledige inventarisatie.

Medium of programma	Type	Overheersend beeld
Reisbijlagen, TUI, reisbloggers	Commercieel, reis	Paradijs, land van de glimlach
NOS, Hart van Nederland, regionale sites	Nieuws	Misdaad, drugs, doodstraf
Kees van der Spek	Opsporing	Oplichting
Ik Vertrek	Reality, emigratie	Droom en mislukking
Floortje naar het Einde van de Wereld	Reisdocumentaire	Avontuur, het bijzondere leven
IDFA-documentaires	Documentaire	Sociale verdieping
Datingsites, populaire Thailandboeken	Commercieel, lifestyle	Geseksualiseerd vrouwbeeld

Waar het wel goed gaat

Gelukkig is niet alles cliché. Het documentairecircuit, met het filmfestival IDFA voorop, laat geregeld een heel ander Thailand zien. Een boksschool die arme plattelandskinderen onderdak biedt. Een Thaise transgenderscholier die haar plek opeist. Het slepende grensconflict met Cambodja rond de Preah Vihear-tempel. In dat soort films spelen Thai zelf de hoofdrol, in plaats van als decor te dienen voor een westerling.

Onthoud bij dit alles één ding: de bron bepaalt het beeld. Een touroperator heeft baat bij een paradijs, een nieuwsredactie bij een incident. Geen van beiden liegt per se, maar allebei kiezen ze uit wat ze laten zien. En dat verklaart waarom dezelfde week zo’n verschillend Thailand kan opleveren.

De denkfouten die blijven hangen

Een paar misverstanden duiken steeds weer op. Het helpt om ze te kennen.

• De incidentenval. Eén opgepakte landgenoot voelt als een trend, terwijl het statistisch een uitzondering is. Nieuwswaarde zit nu eenmaal in het afwijkende, niet in de tienduizenden die rustig hun leven leiden.
• Een klein deel voor het geheel. Een toeristentruc in Bangkok wordt verteld alsof de Thai oplichten, terwijl het gaat om een kleine groep die zich juist op toeristen richt.
• De ontbrekende Thaise stem. In de emigratie- en relatieverhalen komt vrijwel altijd de Nederlander aan het woord, bijna nooit zijn Thaise partner als gelijkwaardig personage.
• Verwarring tussen regel en praktijk. Dat de doodstraf op drugs staat, is juridisch waar. Maar het verzwijgt dat de straffen die rechters in de praktijk opleggen veel lager kunnen uitvallen. In de cannabiszaken bleef de zwaarste straf volgens de ambassade beperkt tot een jaar cel.

Zo lees je een Thailand-bericht scherper

Je hoeft geen mediawetenschapper te zijn om hier doorheen te prikken. Vraag je bij elk bericht af wie er aan het woord komt, en vooral wie niet. Ontbreekt de Thaise stem, dan lees je een Nederlands verhaal met Thailand als achtergrond.

Let daarnaast op het verschil tussen wat mag en wat gebeurt, tel niet mee wat opvalt, en herken het commerciële belang. Eén arrestatie is geen golf, en een glimlachverhaal van een reisorganisatie verkoopt een ticket, geen analyse. Wie die paar vragen stelt, houdt vanzelf een eerlijker beeld over.

Tot slot

Nederlandse media tonen geen Thailand, maar vier Thailands: een paradijs, een gevaar, een droom en een vrouw. Steeds speelt de Nederlander de hoofdrol en is het land slechts decor. Wie dat doorheeft, leest elk bericht voortaan een stuk scherper. En ziet vaker de mens erachter.

Bronnen: NOS, Hart van Nederland, NIDI, Universiteit Leiden, IDFA

Over deze blogger

Redactie

Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.

Lees hier de laatste artikelen

Oudere postings van deze blogger

• Kort nieuws20 juni 2026Thailand nieuwsoverzicht zaterdag 20 juni 2026
• Expats en pensionado20 juni 2026De kleine lettertjes van je expatpolis: waar het echt misgaat
• Isaan20 juni 2026Schuld bepaalt het boerenleven in Isaan, van staatsbank tot loanshark
• Achtergrond20 juni 2026Thailand dat aan de kolonisator ontsnapte en de hoge rekening die het daarvoor betaalde