Waarom je lichaam sneller veroudert door sluimerende ontstekingen en wat je eraan doet
Word je ook weleens wakker met het gevoel dat je lichaam minder soepel is dan vroeger? Veroudering lijkt vaak een onvermijdelijk proces dat simpelweg met de jaren komt, maar de wetenschap kijkt hier tegenwoordig heel anders naar. Het gaat namelijk niet alleen om de kaarsjes op je verjaardagstaart, maar vooral om wat er op microscopisch niveau in je cellen gebeurt.
Twee van de belangrijkste boosdoeners achter rimpels, stijve gewrichten en een verminderde weerstand zijn senescentie en inflammaging. Deze processen vormen een stille kracht die je van binnenuit veroudert. Gelukkig begrijpen we steeds beter hoe we deze mechanismen kunnen beïnvloeden om langer vitaal te blijven. In dit artikel duiken we in de wereld van de biologie om te zien hoe jij je veroudering kunt remmen.
Wat zijn die mysterieuze zombiecellen precies
Normaal gesproken delen cellen in je lichaam zich om weefsels te herstellen. Als een cel beschadigd raakt of simpelweg te oud is, hoort hij zichzelf te vernietigen. Dit proces noemen we apoptose. Soms weigeren cellen echter te sterven en gaan ze in een soort slaapstand: dit is cellulaire senescentie. Deze cellen delen niet meer, maar ze blijven wel actief. Daarom worden ze in de volksmond ook wel zombiecellen genoemd.
Hoewel senescentie op jonge leeftijd nuttig is om de groei van tumoren te stoppen, wordt het op latere leeftijd een probleem. Deze cellen hopen zich op in je organen en je huid. In plaats van nuttig werk te verrichten, beginnen ze schadelijke eiwitten en signalen uit te zenden naar hun gezonde buren. Hierdoor raken ook die cellen beschadigd, wat een kettingreactie van veroudering in gang zet.
Inflammaging als de sluipmoordenaar van je gezondheid
De term inflammaging is een combinatie van de Engelse woorden voor ontsteking (inflammation) en veroudering (aging). Het beschrijft een toestand van chronische, laaggradige ontsteking die toeneemt naarmate je ouder wordt. In tegenstelling tot de acute ontsteking die je ervaart bij een snijwond of een infectie, voel je inflammaging niet direct. Er is geen sprake van duidelijke pijn of zwelling, maar je immuunsysteem staat wel constant ‘aan’.
Deze voortdurende staat van paraatheid put je lichaam uit. Het immuunsysteem raakt overbelast door de afvalstoffen van de eerder genoemde zombiecellen en andere cellulaire schade. Deze sluimerende ontstekingen beschadigen langzaam je vaten, je brein en je hart. Wetenschappers zien inflammaging inmiddels als een van de belangrijkste risicofactoren voor ouderdomsziekten zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten en zelfs dementie.
De vicieuze cirkel van biologische veroudering
Senescentie en inflammaging versterken elkaar in een schadelijke vicieuze cirkel. De zombiecellen produceren stoffen die ontstekingen aanwakkeren, en die ontstekingen zorgen er op hun beurt weer voor dat gezonde cellen sneller senescent worden. Dit proces versnelt de biologische klok aanzienlijk. Je DNA raakt sneller beschadigd en de beschermende uiteinden van je chromosomen, de telomeren, worden korter.
Wanneer deze cirkel niet wordt doorbroken, verliest je lichaam het vermogen om zichzelf effectief te herstellen. Dit merk je bijvoorbeeld aan een huid die minder elastisch wordt, een spiermassa die afneemt ondanks training, of een geheugen dat je vaker in de steek laat. Het begrijpen van deze connectie is de eerste stap naar een strategie om je biologische leeftijd lager te houden dan je chronologische leeftijd.
Hoe je het proces van veroudering kunt vertragen
Gelukkig is je biologische lot niet volledig in beton gegoten. Je kunt namelijk actie ondernemen om de hoeveelheid zombiecellen te verminderen en ontstekingen te remmen. Een van de krachtigste middelen is voeding. Een dieet rijk aan antioxidanten, zoals bosvruchten, vette vis en groene bladgroenten, helpt om vrije radicalen te bestrijden die celbeschadiging veroorzaken. Ook periodiek vasten krijgt veel aandacht van onderzoekers, omdat dit het proces van autofagie stimuleert: de grote schoonmaak waarbij je lichaam oude celresten opruimt.
Daarnaast speelt beweging een cruciale rol. Regelmatige training helpt je immuunsysteem om efficiënter te werken en verlaagt de ontstekingswaarden in je bloed. Er wordt ook veel onderzoek gedaan naar senolytica. Dit zijn specifieke stoffen, zoals fisetine (gevonden in aardbeien) of quercetine, die je lichaam helpen om zombiecellen doelgericht op te ruimen. Door deze leefstijlkeuzes te combineren, geef je je cellen de kans om langer jong en vitaal te blijven.
Tot slot
Veroudering is meer dan alleen het passeren van de tijd; het is een complex biologisch proces dat zich afspeelt in elke vezel van je lichaam. Door de impact van zombiecellen te begrijpen en de sluimerende brand van inflammaging te blussen, neem je de regie over je eigen gezondheid weer in handen. Met de juiste voeding, voldoende beweging en moderne inzichten uit de wetenschap kun je niet alleen ouder worden, maar vooral ook gezonder oud worden.
Bronnen:
- Ferrucci, L., & Fabbri, E. (2018). Inflammageing: chronic inflammation in ageing, cardiovascular disease, and frailty. Nature reviews. Cardiology, 15(9), 505–522. https://doi.org/10.1038/s41569-018-0064-2
- Santoro, A., Bientinesi, E., & Monti, D. (2021). Immunosenescence and inflammaging in the aging process: age-related diseases or longevity?. Ageing research reviews, 71, 101422. https://doi.org/10.1016/j.arr.2021.101422
- Ventura, M. T., Casciaro, M., Gangemi, S., & Buquicchio, R. (2017). Immunosenescence in aging: between immune cells depletion and cytokines up-regulation. Clinical and molecular allergy : CMA, 15, 21. https://doi.org/10.1186/s12948-017-0077-0
Over deze blogger
-
Bekend als Khun Peter (63), woont afwisselend in Apeldoorn en Pattaya. Al 14 jaar een relatie met Kanchana. Nog niet gepensioneerd, heb een eigen bedrijf, iets met verzekeringen. Gek op dieren, vooral honden en een liefhebber van goede muziek.
Genoeg hobby's: schrijven voor Thailandblog, fitness, gezondheid en voeding, schietsport, kletsen met vrienden en nog wat eigenaardigheden.
Lees hier de laatste artikelen
Gezondheid22 december 2025Waarom je lichaam sneller veroudert door sluimerende ontstekingen en wat je eraan doet
Gezondheid19 december 2025Vitamine C tegen kanker krijgt opnieuw wetenschappelijke aandacht
Live muziek19 december 2025Klassiekers in Thailand: “Stairway to heaven” van Led Zeppelin
Live muziek17 december 2025Klassiekers in Thailand: “Sultans of swing” van Dire Straits
Opnieuw dank Peter, vooral je interessante en nuttige bijdragen!
Als iedereen in Nederland deze adviezen zou opvolgen, zouden de zorgkosten kunnen halveren.
Iets heel simpels: 2x per week krachttraining –> een gigantische daling van valpartijen bij 70+ ers en de bijbehorende botbreuken.
Een jaar of drie geleden ben ik begonnen met periodiek vasten. De lichtste vorm die er bestaat, volgens mij. Vanaf zes uur ’s avonds tot de volgende ochtend om zeven uur eet ik niets meer waarin calorieën zitten en drink ik alleen nog water, of af en toe een ongezoete thee. In het begin was ik nog fanatiek en at ik pas vanaf half tien ’s ochtends mijn eerste brood.
Dat is nu zeven uur geworden, omdat het anders ongezellig is. Mijn vrouw en ik eten vaak samen.
In ieder geval voel ik me gezond.
Daarbij fiets ik twee keer per week 50 kilometer en sta ik iedere dag op de crosstrainer, naast andere fitnessoefeningen die ik thuis kan doen. Ik let erop dat ik elke dag 10.000 stappen zet (ik weet dat 7.000 voldoende is) en een minimumaantal calorieën door beweging verbrand.
Toen ik vorige week tegen een hond aan fietste en viel, had ik mijn schouder gekneusd en flinke schaafwonden. Morgen ga ik weer fietsen. De schaafwonden zijn nu niet meer dan korsten en de pijn in mijn schouder is zodanig dat ik weer normaal kan bewegen.
Op mijn been heb ik een flinke blauwe plek, die ik niet eens voel.
Maar wat ik hiermee wil zeggen, is dat zo’n valpartij op 68-jarige leeftijd heel anders kan aflopen, en dat ik zelf vind dat mijn lichaam nog sterk genoeg is om snel te genezen.
Ik werk elke dag in mijn tuin.
Ik word dagelijks gestoken en gebeten door … Tja wat het ook is.
Resistent denk ik dan, na al die jaren.
Ik ben nu ook geen voorbeeld van gezond leven trouwens. Integendeel.
We zien wel als het stopt.
Bedankt voor deze beknopte samenvatting van de actuele stand van zaken rond het thema “voeding en leefstijl voor de ouder wordende mens met bijzondere aandacht voor de rol van chronisch kwakkelende ontstekingen”. Ik zou het overwegend microscopisch niveau van de betrachting graag willen aanvullen met enkele macroscopische overwegingen. Ik hoorde laatst een interview met Prof. Ursula Lehr over de psychologie van het ouder worden en heb hieruit een aantal aspecten samengevat en met eigen gedachten aangevuld.
Niet roesten en niet rusten.
Over een nieuwe cultuur van het “oud worden”
In vroegere tijden was de grijsaard een zeldzaam verschijnsel en werd overwegend positief gezien. De oude werd gerespecteerd en kreeg rechterlijke, lerende en genezende functies toegekend. In de moderne tijd wordt de oudere persoon nauwelijks nog als raadgever gezien maar voornamelijk als iemand die advies zoekt. Dat is iets waarvan je jezelf in elke boekhandel met meterslange adviesliteratuur kunt overtuigen.
De negatieve beelden van ouderdom zijn te vinden in het dagelijks leven, in de schoolboeken en vakliteratuur, in de reclame, waarin de oudere wordt afgebeeld als een traplift- en rollatorgebruiker, als een Kukident-gebruiker die vitamine E, D en superfoods met veel anti aging stoffen nodig heeft voor zijn gewrichten en verouderende lichaamscellen. Of deze wordt in de reclame met een plakative boodschap, als een incontinente toiletzoeker uitgebeeld die, van verdacht veel op pampers lijkende broekvullingen moet worden voorzien. Ouderdom wordt vooral in samenhang met verlies van functie gezien en dit is inmiddels een verdienmodel geworden.
Een lang leven neemt je in de plicht. Maar allereerst is het belangrijk om de noodzaak van zorg te vermijden en onafhankelijkheid en autonomie te behouden. En dat is de uitdaging voor ieder individu en voor de samenleving.
Dit omvat een passende, gezondheidsbewuste levensstijl: naast een gezond dieet zijn sportieve activiteit en voldoende lichaamsbeweging bijzonder belangrijk. De wetenschap heeft bewezen dat functies die niet gebruikt worden gaan verwateren! De volkswijsheid zegt simpelweg: “Wat rust, roest”. Roesten is hiervoor een passend begrip omdat roest door oxidatie ontstaat. De verborgen ontstekingsprocessen waarvan in het artikel sprake is zijn uit de hand gelopen oxidatieprocessen. Maar dit geldt ook voor mentale activiteit, voor het vermogen om te leren, voor de training van onze grijze cellen. Ze hebben ook uitdaging en stimulatie nodig, of het nu gaat om het lezen van uitdagende boeken, door stimulerende discussies, door het volgen van cursussen, door denktraining of door “brain jogging”. Levenslang leren is een noodzaak geworden voor het bestaan, vooral in onze tijd! Dat wat de oudere mens jong houdt is niet zozeer de lichamelijke activiteit maar vooral de mentale en geestelijke activiteit. Hierbij geldt ook: “jong geleerd is oud gedaan”. Je kunt niet verouderen als Goethe als je niet als Goethe hebt geleefd! Niemand heeft er iets aan als de oudere mens nog een marathon kan lopen maar de weg naar huis niet meer kent.
Het individu is opgeroepen gezond te leven, maar de samenleving, de gemeenschap, moet mogelijkheden bieden en die fysieke, mentale en sociale activiteit motiveren. De noodzaak van levenslange, uitgebreide preventie (die in feite begint met schoolsporten!) zou veel sterker erkend moeten worden dan voorheen en dienovereenkomstig gepromoot moeten worden.
Tot slot, en dit moet ook gezegd worden, heeft welzijn op hoge leeftijd iets te maken met het gevoel “nodig te zijn”. Een correctie van het beeld van ouderdom in onze samenleving is hier noodzakelijk. Kunnen we het ons veroorloven ouderen uit te sluiten, hen met scepsis te behandelen alleen vanwege hun leeftijd, om te voorkomen dat ze deelnemen aan professionele en sociale gebieden? Het is belangrijk het beeld van de “oude mens” te corrigeren. Oudere mensen zijn niet per se een probleemgroep; ze worden vaak in de eerste plaats zo gemaakt. Het is belangrijk om ouderen een taak te geven in onze samenleving, niet om ze buiten te sluiten. Een beleid voor ouderen in de jaren zestig was uitsluitend gebaseerd op de vraag: “Wat kan de samenleving doen voor senioren?” Vandaag moet men zich ook afvragen: “Wat kunnen senioren voor de samenleving doen?” En dat doen ze vaak! Hier hebben we veel voorbeelden van een bijna bewonderenswaardige inzet van ouderen in de context van burgerbetrokkenheid, in de context van het helpen van de naaste, voorbij aan de bijdrage in de familiesfeer. Bedrijven en instanties kunnen en moeten erover nadenken hoe ouderen die nog fit zijn een zinvolle en aangepaste bijdrage kunnen leveren aan de doelstellingen van de organisatie.
Laten we niet alleen de grenzen zien, maar ook de resterende mogelijkheden – en laten we die benutten!
Johannes, je hebt dat hier een heel interessant artikel geschreven en dan zie ik 2 duimpjes, slechts TWEE. Het is mij al meermaals opgevallen als Peter iets plaatst over gezonde levensstijl. Het is eigenlijk onvoorstelbaar hoe weinig mensen hier op Thailandblog geinteresseerd zijn om zelf zolang mogelijk voor zichzelf te zorgen. Zolang mogelijk fit en onafhankelijk blijven, anderen kunnen helpen inplaats van zelf afhankelijk te moeten worden van de medische wereld. Dat staat ook voor mij helemaal bovenaan maar word door vele ouderen absoluut niet gewaardeerd. Kwaliteit is voor mij (71 jaar)heel wat belangrijker dan kwantiteit.