Olifanten en religie

“Olifanten werden niet enkel en alleen gebruikt in oorlogen en voor het zware werk in de bosbouw, maar worden in Thailand ook als heilig beschouwd.” Zo vervolgt mijn voortreffelijke gids in het Elephant Conservation Center te Lampang haar verhaal waarna zij enkele religieuze aspecten toelicht.

Sint Jumbo

De heiligverering van Jumbo is uit India komen overwaaien en heeft veel te maken met de Hindoestaanse god Ganesha die vaak met een olifantenhoofd inclusief slurf wordt afgebeeld. Hij is de zoon van de goden Parwati en Shiva en daarbij staat Ganesha bekend als hulp voor alle obstakels die wij in dit aardse leven tegenkomen. En beste vakantiegangers, ook is hij de beschermheilige voor ons reizigers. Mocht je ooit in de christelijke gedachten hebben geleefd dat het Christoffel was, vergeet dat maar en zoek je toevlucht in Thailand en wis en waarachtig zeker in India, tot Ganesha de olifanten god.

Bij heel wat tempels kom je hem tegen. Op veel plaatsen in heel Thailand zijn zeer oude archeologische vondsten aangetroffen met afbeeldingen en inscripties van en over olifanten. Binnen het Boeddhisme staat de olifant symbool voor grootheid, kracht, intelligentie, stabiliteit en gratie. Bij het meer Indiase Brahmanisme bestaat de mythe dat olifanten van onder de aardbol het gehele universum ondersteunen.

Velen zijn de mening toegedaan dat olifanten heilig zijn en daarom stelt de Thai zich zorgzaam, nederig en voorzichtig jegens hen op. Uitzonderingen bevestigen zoals overal ook hier de regel.

Olifantenfestival in Surin

Surin

Elk jaar vindt tijdens het derde weekend van november in Surin het bekende olifantenfestival plaats. Meer dan driehonderd olifanten, die merendeels uit de kleine plaats Ta Klang afkomstig zijn, doen er aan mee. De diepere betekenis van dit spectaculair gebeuren gaat echter verder. Zoals gezegd heeft de olifant voor de Thai iets heiligs en met name in het op ongeveer 50 kilometer van Surin gelegen dorp Ta Klang wordt de olifant als een huisgenoot beschouwd. Vele jaren geleden waren de inwoners echte specialisten in het vangen van wilde olifanten en was de plaats het centrum voor de olifantenhandel. Heden ten dage worden er geen olifanten meer gevangen maar hebben veel van de inwoners een olifant die ze als huisgenoot beschouwen.

Als een baby-olifantje wordt geboren scheurt moeder de vrouw een reep van haar sarong en bevestigt die rond de nek van het jonge beest. Een traditie die zij ook verricht bij de geboorte van haar eigen kind als gebaar dat zij er zorg voor zal dragen dat de nieuwgeborene goed en veilig opgroeit. Aan de Suay’s, zoals de bewoners van Ta Klang worden genoemd, kennen velen magische krachten toe mede vanwege hun grote kennis omtrent olifanten.

Pa Chang

Een heel andere ceremonie is de uit het noorden van het land afkomstige uitdrukking Pa Chan, hetgeen van elkaar scheiden betekent. En dit geldt niet alleen voor dieren maar ook voor mensen. Veelal ontaard het bij mensen in een soort oorlog maar in dit verband betreft het de scheiding van moeder olifant en haar kalf, waarna het jonge dier naar de olifantenschool gaat. Nog niet zolang geleden betekende dat een opleiding voor het werk in de bosbouw.

Voorafgaand aan de scheiding wordt een gunstig tijdstip vastgesteld en de uitrusting voor de ceremonie bestaande uit onder meer wierookstaafjes, kaarsen, noten, rijst en dergelijke samengesteld.

Als de bewuste dag is aangebroken spreekt een zeer deskundige olifant bezitter, die van onbesproken gedrag moet zijn, de gebeden uit. Direct daarna worden moeder olifant en haar kind gescheiden.

Wel een aandoenlijk verhaal en om dat tot uitdrukking te brengen haal ik glimlachend mijn zakdoek te voorschijn. “Maar …” zo wil zij haar verhaal vervolgen als ik haar in de rede val; “eerst gaan we aan de koffie en dan vertel je maar heerlijk verder.”