Vogels kijken in Thailand: Aziatische Koel (Eudynamys scolopaceus)
Dit keer geen mooi gekleurd vogeltje. De Aziatische Koel is een vogel die wat tegenstrijdige reacties oproept. De vogel is nogal luidruchtig en niet iedereen is daar blij mee, omdat ze soms al vroeg in de ochtend beginnen met hun gezang (of is het gekrijs?).
De Aziatische Koel (Eudynamys scolopaceus) is een koekoek en komt veel voor op het Indiase subcontinent, China en in Zuidoost-Azië. De vogel is nauw verwant met de zwartsnavelkoel en pacifische koel, die soms als ondersoorten worden gezien.
Het dier is net als veel van zijn verwante koekoekvogels een broedparasiet die zijn eieren in de nesten van andere vogels legt, die dan ook zijn jongen grootbrengen.
De Koel is een vrij grote koekoek met een lange staart van 39-46 cm. Het mannetje is glanzend blauwzwart, met een groengrijze snavel. De iris is karmozijnrood en hij heeft grijze poten. Het vrouwtje is bruinachtig op de kruin en heeft rufous-strepen op de kop. De rug, staart en vleugeldekveren zijn donkerbruin met witte en bleekgele vlekken.
De vogel is erg luidruchtig tijdens het broedseizoen (maart tot augustus), met een scala aan verschillende oproepen. Het geluid van de man is een herhaalde koo-ooo (zie video hieronder, voor het geluid). Het vrouwtje maakt een schelle kik-kik-kik.
De Aziatische Koel is een omnivoor en eet een verscheidenheid aan insecten, rupsen, eieren en kleine gewervelde dieren. Volwassenen voeden zich voornamelijk met fruit.
Een vogel die je vooral hoort
De roep van de Aziatische koel is berucht. Thaise natuurorganisaties beschrijven dat het geluid tot ongeveer 100 decibel kan komen, vergelijkbaar met een luid passerend voertuig. Je hoort hem vaak in de vroege ochtend en aan het einde van de dag, en in Thailand valt hij vooral op in de koelere periode van het jaar wanneer veel vogels actiever en vocaler zijn.
Waarom doet hij dat? Vogels roepen om te communiceren, een partner te lokken, rivalen op afstand te houden en hun territorium te markeren. Bij de koel speelt dat allemaal mee. Het is dus niet zomaar “gekrijs”, maar een signaal: hier ben ik, dit is mijn plek, en ik zoek een maatje.
Zo herken je de Aziatische koel
Als je eenmaal weet waar je op moet letten, is de soort verrassend goed te herkennen. De Aziatische koel is een grote, langstaartige koekoek van ongeveer 39 tot 46 centimeter, met een gewicht dat grofweg tussen 190 en 327 gram ligt.
Het mannetje is meestal glanzend zwart met opvallend rode ogen. De snavel is vaak grijzig met een groenige toon. Het vrouwtje ziet er totaal anders uit: bruin met lichte vlekken op de rug en duidelijk gestreepte onderkant. Die grote verschillen zorgen ervoor dat mensen soms denken dat het twee verschillende soorten zijn. In werkelijkheid is het gewoon man en vrouw van dezelfde vogel.
Slim, maar niet altijd geliefd
De Aziatische koel is een broedparasiet. Dat betekent dat hij zijn ei niet in een eigen nest legt, maar in het nest van andere vogels. Die pleegouders broeden het ei uit en voeren het jong alsof het hun eigen kuiken is. In Thailand worden kraaien en verwante soorten vaak genoemd als gastheer, maar in het zuiden en op het Maleis schiereiland is ook beschreven dat koels vaker gebruikmaken van nesten van myna’s, omdat die daar talrijker zijn geworden.
Klinkt hard, maar in de natuur is het een succesvolle strategie. Het scheelt de koel de energie van nestbouw en broeden, en het vergroot de kans dat het jong wordt grootgebracht in een nest dat al goed draait. Het jong van de koel probeert bovendien niet standaard de andere kuikens uit het nest te werken, zoals sommige andere koekoeken wel doen.
Wat staat er op het menu
Nog zo’n verrassing: volwassen koels leven voor een groot deel van fruit. Ze eten bijvoorbeeld bessen en andere vruchten en verdedigen soms zelfs een fruitboom, alsof het hun eigen buffet is. Daarnaast pakken ze ook insecten en rupsen mee, en af en toe een ei of een klein dier als de kans zich voordoet.
Door al dat fruit spelen ze ook een rol in de verspreiding van zaden. Sommige zaden slikken ze in en laten ze later ergens anders weer achter. Zo helpt een vogel die je misschien vooral als lawaaimaker ervaart toch mee aan het groen om je heen.
Waar zie je hem in Thailand
De Aziatische koel voelt zich thuis in lichte bossen, landbouwgebieden en groene woonwijken. Je vindt hem in tuinen, parken, langs kanalen en bij plekken waar fruitbomen staan. In Thailand geldt hij als een soort die je in het wild aantreft en die het hele jaar door aanwezig kan zijn.
Wil je hem zien in plaats van alleen horen? Kijk dan omhoog zodra je zijn roep hoort, vooral in bomen met dicht bladerdek. Let op beweging in de kruin en op die rode ogen van het mannetje. Vaak verraadt zijn stem precies waar je moet zoeken.
Tot slot
De Aziatische koel hoort bij Thailand zoals de geckos bij je balkon en de brommers bij de ochtendspits. Soms is hij irritant, zeker als je net wilt uitslapen. Maar als je weet wie er roept en waarom, verandert lawaai ineens in gedrag dat je kunt plaatsen. En dan is die vroege roep niet alleen een wekker, maar ook een klein stukje tropische natuur dat zich midden in de stad laat horen.
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant is er gebruikgemaakt van ChatGPT als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Kort nieuws1 maart 2026Thailand nieuwsupdate (algemeen) – 1 maart 2026
Criminaliteit1 maart 2026Thailand nieuwsupdate criminaliteit en veiligheid – 1 maart 2026
Reistips1 maart 2026Thailand toeristisch nieuwsoverzicht – week 9
Kort nieuws1 maart 2026Nieuwsupdate lokaal nieuws Thailand – 1 maart 2026
ze zijn fantastisch en wat hou ik van hun roep!
Ik ben dierenvriend en natuurliefhebber maar het geluid deze vogel produceert vind ik bijzonder irritant. Het is zo luid dat je nauwelijks kan geloven waar dit vogeltje de kracht haalt om tot meer dan een kilometer en verder hoorbaar te zijn
Mooie vogel, de Koel. In het voorjaar heeft m’n vrouw een nest van 3 kuikens overgenomen. De verkoper had ze zelf uit een boom gehaald en zou er ongetwijfeld Laap Nok of een navenant borrelgerecht van hebben gemaakt, als wij ze niet hadden overgenomen. Wij hebben een provisorisch nest gemaakt van een emmer gevuld met stro en dat in een boompje gehangen. Ik voedde ze met zacht kattenvoer, maden uit de vuilnisbak en insecten. De tweede ochtend was de kleinste van de 3 kuikens al verdwenen. Later begreep ik dat het uit het nest moet zijn gewerkt door zijn grotere broer of zus. De weken erna groeide de grootste van de 2 overgebleven vogels het meest welvarend, kreeg een mooi verenkleed en begon te vliegen. Hij overnachtte ook in een andere boom. De andere bleef iets achter in de groei en liet op een gegeven moment een van zijn vleugels hangen. Ik besloot de kleinere extra te voeden, doch dat werd door de grootste niet gewaardeerd. Deze pikte pal voor m’n neus de kleinere dusdanig hard op zijn vleugel, dat deze vleugellam werd. Met het idee zo zelf meer voedsel te bemachtigen. We hebben toen de grote weggejaagd. Deze kon al voor zichzelf zorgen. De kleinere hebben we nog enkele dagen gevoed, maar zonder succes. Ik vond het even leuk en denk dat het goed is dat we een vogel hebben gered van de borreltafel, maar ze horen niet bij mensen. Laat ze in de natuur.
Het harde “schreeuwende” geluid, dat langzaam begint en naar een steeds sneller opbouwend ritme gaat. Om vervolgens na een korte stilte weer van voor af aan te beginnen.
Zeer aanwezig geluid, ik kan me voorstellen dat mensen die dit dagelijks vanaf zeer vroeg in de ochtend horen erg vervelend kan zijn, maar voor mij is dit het geluid van Thailand.
Nog mooier qua geluid is deze opname, met “tussen zang”;
https://www.youtube.com/watch?v=h5SIs08k8uk
Deze vogel zit bij mij in de boom, de grootste verschrikking ooit. Begint om 4.30 uur met schreeuwen.
Ik houd van vogelgeluiden maar deze vogel is irritant hard aanwezig en zeer vroeg ook. Dit beest heeft mij erg vaak wakker gemaakt. Februari houdt hij zijn snavel weer dicht.
Een dikke dank u wel aan de redactie, mooi topic.
Zo leren we wat bij over de vogels die je kan zien in je omgeving.
De roep van de Koel is voor mij (als ochtendmens) helemaal niet storend, het hoort bij mijn wakker worden, net als het gekraai van de hanen. Doe daar dan nog eens het geluid van de zebra duifjes bij en dat is voor mij dan Thailand in de ochtend.