Van ploegdier tot erfstuk

Eeuwenlang was de waterbuffel de ruggengraat van de Thaise rijstbouw. Dankzij zijn enorme kracht en brede hoeven kon hij moeiteloos zware houten ploegen door drassige velden trekken. Machines kunnen daar nog altijd moeilijk uit de voeten, terwijl buffels juist floreren in modderige omstandigheden.

Toch is er veel veranderd in de afgelopen decennia. De opkomst van de tractor heeft het werk van de waterbuffel grotendeels overgenomen. Dat zie je ook terug in de cijfers: in 2009 waren er nog zo’n 1,3 miljoen waterbuffels in Thailand, tien jaar later waren dat er nog maar 800.000. Die daling maakt het dier steeds zeldzamer én waardevoller. Zo werd een vijfjarige stier van ruim 1.100 kilo recent verkocht voor anderhalf miljoen baht, omgerekend bijna 40.000 euro.

Melk met een rijk karakter

Waterbuffels zijn daarnaast ook waardevol om een andere reden: hun melk. Die bevat meer vet, eiwit en calcium dan koemelk, en wordt wereldwijd geroemd om de rijke smaak. Vooral voor het maken van mozzarella is buffelmelk ideaal.

Een buffel geeft wel minder melk dan een koe (gemiddeld tussen de 8 en 12 liter per dag) maar de voedingswaarde maakt dat ruimschoots goed. De groeiende internationale vraag naar buffelmelk biedt Thaise boeren nieuwe kansen, zeker nu consumenten bewuster kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit.

Een dier vol symboliek

Waterbuffels hebben niet alleen praktische waarde; ze dragen ook een diepe culturele en spirituele betekenis. In veel Thaise dorpen geldt de buffel als symbool van vruchtbaarheid, kracht en volharding. Witte of albino-buffels worden zelfs gezien als brengers van geluk en voorspoed. Ook tijdens traditionele festivals en rituelen speelt de waterbuffel nog altijd een prominente rol.

Spektakel en spot: races en scheldwoorden

Wie denkt dat de waterbuffel alleen maar traag en volgzaam is, moet een keer het jaarlijkse buffelfestival in Chonburi bezoeken. Daar worden traditionele buffelraces gehouden waarbij jonge mannen op hun buffel over een modderige baan razen, soms met snelheden boven de 50 kilometer per uur. Het is een spectaculair gezicht, diep geworteld in de landbouwcultuur, en bedoeld als eerbetoon aan het dier dat zo belangrijk is voor het oogstseizoen.

Tegelijkertijd heeft het woord ‘buffel’ in het moderne Thais ook een heel andere lading gekregen. In het dagelijks taalgebruik wordt ‘kwai’ (het Thaise woord voor buffel) gebruikt als scheldwoord. Het verwijst dan naar iemand die dom of koppig is. Het is ironisch: het dier dat eeuwenlang het symbool was van kracht en toewijding, wordt in de stad soms neergezet als het tegenovergestelde. Die tegenstelling zegt veel over de groeiende kloof tussen het platteland en de stad.

Dreigend verlies of herwaardering?

Hoewel moderne landbouw steeds verder oprukt, groeit ook het besef dat de waterbuffel behouden moet blijven. Niet alleen vanwege zijn historische rol, maar ook als duurzaam alternatief voor grootschalige mechanisatie. In sommige regio’s ontstaan fokprogramma’s en lokale initiatieven om de populatie in stand te houden.

Zo komt er langzaam een herwaardering op gang voor dit dier dat ooit vanzelfsprekend aanwezig was in elk dorp. De Thaise waterbuffel laat zien hoe traditie en vooruitgang hand in hand kunnen gaan, mits je bereid bent te investeren in behoud en respect.

Onmisbaar voor Thailand

De waterbuffel is meer dan een lastdier. Hij is een melkproducent, een cultuursymbool en een levend erfgoed. Juist in een tijd waarin technologische vooruitgang domineert, is het goed om stil te staan bij wat dit dier nog altijd betekent voor miljoenen mensen. Want wie begrijpt wat de waterbuffel voor Thailand heeft betekend, ziet dat zijn kracht nog lang niet is uitgeput.