De kerstboom: van heidense symbolen tot feestelijke traditie

Elk jaar, rond december, brengen miljoenen Belgische en Nederlandse huishoudens een kerstboom in hun woonkamer, een traditie die zelfs de trend van twee bomen per huis omvat. Oorspronkelijk gezien als een heidens teken door christenen, associeerden de oude Germanen sparren met kaarsen als een symbool van het aanbreken van licht en lente, en als bescherming tegen hekserij en kwaadaardige geesten.

De oorsprong van de hedendaagse kerstboom ligt in de zestiende eeuw in de Elzas in Duitsland, waar marktpleinen opgesierd werden met sparren, versierd met noten en fruit. In de achttiende eeuw maakte deze traditie haar intrede in de huizen van de adel, waar de bomen verfraaid werden met appels, lekkernijen en papieren bloemen. Aanvankelijk waren protestanten sceptisch, ze vonden dat de versieringen afleidden van de ware betekenis van Kerstmis, maar in de negentiende eeuw, tijdens een religieuze opleving, omarmden ook zij de kerstboom.

Tegenwoordig zijn kerstbomen rijkelijk versierd met een veelheid aan ornamenten, variërend van traditionele kerstballen en lichtslingers tot de meest unieke figuren, zoals hamburgers, ijslolly’s en balletschoentjes.

De kosten van een kerstboom en bijbehorende versieringen variëren, en veel mensen investeren jaarlijks in nieuwe decoraties om hun boom te verfraaien.

Een andere moderne gewoonte is het plaatsen van cadeaus onder de kerstboom. Deze praktijk is mogelijk beïnvloed door zowel de giftuitwisseling van de drie wijzen in het kerstverhaal als de Romeinse traditie van geschenken geven tijdens de Saturnaliën.

Ook de kerstbal heeft een diepgaande geschiedenis. De Germanen geloofden dat kwaadaardige geesten en heksen afgeweerd konden worden door spiegelende objecten. In de achttiende eeuw hingen mensen zogenaamde ‘heksenballen’ voor hun ramen. De eerste glazen kerstbal, zoals we die nu kennen, werd in 1831 door glasblazer Linder geïntroduceerd.