Op 5 december 1999 reed in Bangkok de eerste Skytrain over een verhoogd spoor boven de verstopte straten. Het werd het eerste elektrische metrosysteem van Thailand. Ruim een kwart eeuw later telt het net drie lijnen en zo’n 70 kilometer spoor, en bepaalt het hoe de stad woont, bouwt en reist.
Ruim vierhonderd jaar geleden legden Hollandse kooplieden van de VOC aan in Ayutthaya, de bruisende hoofdstad van het koninkrijk Siam. Wat begon als de zoektocht naar een route naar China, groeide uit tot een van de oudste en meest verweven banden die Nederland ooit met een Aziatisch land opbouwde. En die geschiedenis vertelt je verrassend veel over Thailand vandaag.
Lang voordat er een Thaise staat bestond, heersten de Khmer over de vlakten van wat nu Noordoost-Thailand is. In Phimai en Phanom Rung staan hun tempels er bijna duizend jaar later nog, midden tussen de rijstvelden. Twee meesterwerken van zandsteen die zelfs het beroemde Angkor Wat inspireerden.
Op 2 juli 1997 liet de Bank of Thailand de baht los van de dollar. De munt stortte in, en wat een Thaise valutacrisis leek, sleurde binnen maanden half Azië mee. Bedrijven gingen failliet, de economie kromp met ruim 10 procent en het IMF moest met miljarden bijspringen. In Thailand heet het sindsdien de tom yam koeng-crisis.
De tempels van Mae Hong Son
Toen ik, intussen meer dan dertig jaar geleden, voor het eerst Mae Hong Son, de hoofdplaats van de dunst bevolkte provincie in Thailand bezocht, was ik op slag verkocht. Toen was het nog een van de meest ongerepte want afgelegen stadjes van het land, weggestopt tussen hoge bergen en moeizaam vanuit Chiang Mai bereikbaar via een weg die wel eeuwig leek voort te kronkelen in scherpe haarspeldbochten tussen de steile, dicht beboste hellingen.
In bars in Pattaya en Patpong hoor je het al jaren: “Dit is allemaal begonnen met de Amerikaanse soldaten.” Dat klopt deels. Tussen 1962 en 1976 passeerden zo’n 700.000 Amerikaanse militairen Thailand voor rust en ontspanning. De oorlog vond de seksindustrie niet uit, maar maakte haar groter, verplaatste haar en richtte haar op buitenlandse mannen.
Niet Frankrijk, niet Engeland, maar een Belgische jurist uit Gent speelde een sleutelrol in het behoud van de Thaise onafhankelijkheid. Gustave Rolin-Jaequemyns adviseerde de koning van Siam op het scherpst van de snede, tussen twee koloniale grootmachten in. Dit is het verhaal achter anderhalve eeuw band tussen België en Thailand.
Op 6 april 1782 greep de machtigste generaal van Siam de macht. Hij liet zijn voorganger executeren, verplaatste de hoofdstad naar de overkant van de rivier en stichtte de Chakri-dynastie. Die koningslijn regeert Thailand tot op de dag van vandaag.
Slavernij, Chinese migratie en concubinaat vormden in oud Siam de basis voor de latere Thaise seksindustrie. Vooral de wijk Sampheng in Bangkok groeide na 1855 uit tot centrum van bordelen, opium en gokhuizen. Opvallend genoeg was betaalde seks tussen 1905 en 1960 legaal en belast.
De reizen van koning Chulalongkorn en in het bijzonder zijn kort verblijf in de Nederlanden
In elk Thais huis hangt wel een portret van koning Chulalongkorn, Rama V. Meestal gekleed in een keurig westers kostuum kijkt hij trots de wereld in. En met reden.
Hoe was het gesteld met de geletterdheid van de Siamezen in vroegere tijden? Wat weten we daarvan? Niet zo heel erg veel vrees ik maar laat ik toch een poging wagen er iets over te zeggen. En iets over bibliotheken en een bibliofiele monnik.
Voor het eerst uitgegeven in 1887 ontwikkelde het zich tot een dagblad in 1900. Het bestond uit een 6 pagina’s, voor driekwart gevuld met advertenties.
Bijna 10 miljoen Thai hebben Chinese voorouders en die gemeenschap drukt een diepe stempel op het land. Van supermarktketen 7-Eleven tot het bord pad thai, van premier Anutin Charnvirakul tot het Vegetarisch Festival in Phuket: de Chinees-Thaise invloed is overal te vinden, ook al valt die door eeuwenlange assimilatie nauwelijks meer op.
Mon-erfgoed in Centraal-Thailand dat zijn tempels, taal en tradities die ouder zijn dan het Thaise rijk
Lang voordat de eerste Thaise koningen Sukhothai en Ayutthaya stichtten, beheerste een ander volk de Centrale Vlakte van Thailand: de Mon. Hun stadstaten, samen bekend als Dvaravati, legden tussen de 6e en 11e eeuw de basis voor het boeddhisme, het schrift en de tempelbouw die je vandaag overal in Thailand terugziet. Je vindt hun sporen in Nakhon Pathom, Si Thep, Lopburi, op Ko Kret en in Phra Pradaeng.
Aan de oever van de Chao Phraya, vlak ten zuiden van het oude eiland van Ayutthaya, ligt een rood-wit gebouwtje dat de meeste reizigers links laten liggen. Toch sta je hier op een van de meest concrete Nederlandse erfenissen in Azië: de plek waar de VOC ruim anderhalve eeuw lang handelde, woonde en ruzie maakte met het hoofdkantoor in Batavia.
Kanchanaburi is een van de meest veelzijdige provincies van Thailand. Je vindt er de Brug over de River Kwai, Hellfire Pass, nationale parken, grotten, tempels en watervallen met helder water. Wie de tijd neemt, ontdekt hier niet alleen mooie natuur, maar ook een aangrijpend hoofdstuk uit de geschiedenis van de Dodenspoorlijn.
Wat Chang Lom, een buitenbeentje in Sukhothai
Wat Chang Lom maakt deel uit van het immens grote Sukhothai Historical Park maar ligt buiten het meest bezochte en erg toeristische deel. Ik had al minstens drie keer het Historische Park verkend vooraleer ik deze tempelruïne bij toeval ontdekte tijdens een fietstochtje uit het resort waar ik verbleef.
Dodenspoorlijn uit de Tweede Wereldoorlog komt na 42 jaar weer boven water in Kanchanaburi
In de rivier de Rantee bij Sangkhlaburi zijn delen van de beruchte Doodspoorlijn voor het eerst sinds 1984 weer zichtbaar geworden. Door onderhoud aan de Vajiralongkorn-dam daalde het waterpeil sterk. Daardoor kwamen oude spoorresten, een breed spoorbed en een betonnen waterreservoir bloot te liggen, tot grote belangstelling van bewoners, bezoekers en geschiedenisliefhebbers.
Zo af en toe kom ik een nieuwe persoon tegen in de Siamese geschiedenis. Een persoon met een boeiend en interessant leven zoals ik dat niet had kunnen vermoeden voor die tijd. Prins Prisdang is zo iemand.
Puey Ungpakorn: een bewonderenswaardige Siamees
Het is goed om deze man, Puey Ungpakorn, eens in de schijnwerpers te zetten. Hij was een onvermoeibare man, eerlijk en onkreukbaar en deed veel voor de economische ontwikkeling van Thailand. Tino beschrijft enige momenten uit zijn leven.
Phra Khruba Sri Wichai, de heilige van Lanna en de verloren strijd voor religieuze zelfstandigheid in het Noorden
Op de elfde dag van de wassende maan in de zevende maanmaand, in het Jaar van de Tijger, in het 97e jaar van het Ratanakosin Tijdperk werd in het dorpje Ban Pang, Li districht, Lampun, een jongetje geboren.
Boon Pong, de Thaise held die hulp verleende aan de krijgsgevangenen bij de dodenspoorlijn
Boonpong Sirivejjabhandu, beter bekend onder zijn roepnaam Boon Pong, heeft samen met zijn vrouw Boopa en dochter Panee een belangrijke rol gespeeld bij de hulpverlening aan de krijgsgevangen dwangarbeiders bij de dodenspoorlijn van Birma naar Thailand.